Motyw śmierci w literaturze

Rozmowa Mistrza Polikarpa ze śmiercią

Autor nieznany

  W tym średniowiecznym tekście Śmierć jawi się Mistrzowi Polikarpowi jako chuda niewiasta z kosą w ręku. Głowę ma obwiązaną chustą, z oczu płynie jej krew, a czubek nosa odpadł. Spojrzenie Śmierci jest przerażające. Nawet wielki, uczony człowiek się jej lęka. Najpierw prosi Boga o to, by mógł ujrzeć Śmierć, a na jej widok kładzie się na ziemi. To groteskowa scena, która ośmiesza mędrca. Ich rozmowa polega na tym, że Mistrz zadaje Śmierci pytania, często naiwne, np. czy da się ją przekupić, by nie odbierała ludziom życia. Natomiast ona odpowiada. Dzięki formie dialogu tekst ma charakter dydaktyczno-moralizatorski i przekazuje główne prawdy o końcu życia. Nie można uciec przed Śmiercią. Przychodzi po wszystkich, bez względu na status materialny, społeczny czy miejsce zamieszkania człowieka. Ma moc nad każdym, zarówno dobrym, jak i złym. Jednak gorszy koniec przynosi tym złym, gdyż kocha się w grzechu. Śmierć mówi, że jedynie Chrystus złamał jej kosę, bo choć umarł, to trzeciego dnia powstał z martwych.

Romeo i Julia

William Szekspir

  Na balu u Kapuletów Romeo poznaje piękną Julię. Niestety uczucie połączyło osoby z dwóch zwaśnionych rodów: Montekich i Kapuletów. Młodzi jednak potajemnie się spotykają, aby w końcu wziąć ślub. Błogosławi im ojciec Laurenty, który ma nadzieję, że dzięki temu skłócone rodziny się pogodzą. Niestety Romeo zabija w awanturze krewnego Julii, przez co zostaje wygnany z Werony. Ojciec Laurenty obmyśla plan pomocy zakochanym, który okazuje się tragiczny w skutkach. Dopiero śmierć mogła połączyć kochanków. Za życia próbowali być razem, jednak spotykały ich same przeciwności. Oboje popełnili samobójstwo. Przyświecała im nadzieja, że po śmierci już na zawsze będą mogli być przy sobie.

Treny

Jan Kochanowski

  To utwory, w których poeta-ojciec cierpi po stracie swej małej córeczki – Urszulki. Miała niespełna trzy lata, gdy zmarła. Z trenów dowiadujemy się, że mimo tak młodego wieku, była niezwykle zdolnym dzieckiem. Przejawiała nawet zdolności literackie. Doświadczenie śmierci bliskiej osoby ma w tym przypadku moc twórczą. Jest dla Kochanowskiego natchnieniem do napisania cyklu dziewiętnastu trenów. To również rodzaj autoterapii. W ten sposób poeta próbuje poradzić sobie z trudnym przeżyciem. W pierwszych utworach opłakuje i wspomina Urszulkę. Potem przechodzi bunt wobec tego, co się wydarzyło, a wraz z nim kryzys wiary. Na końcu cyklu pojawia się u niego nadzieja na pocieszenie oraz życie wieczne córeczki.