Lilla Weneda

Prolog

  W grocie wróżki – Rozy Wenedy, odwiedziła ją jej siostra, Lilla, prosząc, by ta wyczarowała zwycięstwo ich rodu nad Lechitami. Niestety Roza oznajmiła, że czary na nic się zdadzą i przepowiedziała tragiczną klęskę Wenedów, razem ze śmiercią Lilli. Rozmowę kobiet przerwało pojawienie się dwunastu rodowych harfiarzy. Jeden z nich przekazał siostrom, że ich ojciec oraz bracia jeszcze nie umarli, ale zostali wzięci do niewoli przez lechickich rycerzy. Na te słowa Lilla wyszła z groty, postanawiając uratować uwięzionych członków rodziny.
  Tymczasem Roza przekazała harfiarzom kolejną wróżbę. Zapowiedziała wielką walkę wśród piorunów, podczas której połowa rycerzy zginie od błyskawic, a połowa od miecza. Bitwa miała odbyć się trzy dni później. Dalej wróżka mówiła, że jako jedyna zostanie żywa, zakocha się w prochach rycerzy i pomści tych, którzy umierając w nią uwierzą. Harfiarze zobaczyli, że Rozę ogarnia szaleństwo, więc opuścili grotę.

Akt I

  Na pobojowisku Lech rozkazał rozpalić ogniska i przyprowadzić trzech Wenedów wziętych w niewolę. Jeńcy cały czas milczeli, nie reagując na słowa Lechitów, choć chciano sprowokować ich do mówienia. Lech chełpił się swoim zwycięstwem, miał zamiar posłać Derwida i jego synów swojemu bratu Czechowi jako niewolników. Król Wenedów nie dał wyrwać sobie z dłoni złotej harfy, więc Gwinona zaczęła podejrzewać, że ta jest zaczarowana.
  Tymczasem w pustelniczej celi o kształcie czaszki święty Gwalbert rozmawiał ze Ślazem, żałując, że Wenedów zabito nim zdążył ich nawrócić. Ślaz usilnie zadawał pytania o dwoistość natury człowieka. Nagle do groty przybyła Lilla, jedyna z królewskiego rodu, która przyjęła wiarę chrześcijańską. Prosiła Gwalberta o radę, ten natomiast nakazał jej złożyć śluby czystości przed obrazem Matki Bożej, który znajdował się w celi. Dzięki temu Bóg miał być po stronie Wenedów. Po modlitwie razem udali się do obozu Lecha. Tymczasem, gdy Ślaz został sam, zrozumiał, że ma już dość tego, jak traktuje go święty Pustelnik. Stwierdziwszy, że człowiek rodzi się tylko raz, więc musi korzystać z życia, podpalił celę i uciekł.
  Obóz lechicki znajdował się w Rzymskiej Wieży. Lech dyskutował z żoną na temat tego, co powinni zrobić z podbitym rodem. Gwinona poradziła, żeby ich zabić, a kiedy król zdziwił się tą propozycją, wypomniała mu, że za bardzo polega na swoim szczęściu, przez co dał się oszukać nawet własnemu bratu. Czech w pojedynkę rządził bowiem krainami, które podbijali razem. Lech zdecydował więc zostawić jeńców w rękach żony i odszedł.
  Gwinona rozkazała przyprowadzić Derwida, który wciąż nie dał sobie odebrać harfy. Kobieta wiedziała, że w instrumencie zaklęty jest duch przewidujący przyszłość i chciała go zobaczyć. Jeniec odmówił, zdradzając, że duch posłuszny jest tylko jemu, a jeśli umrze, wtedy zostanie uwolniony i harfa straci swoje właściwości. Rozzłoszczony Derwid zaczął obrażać lechicką królową, więc, aby go ukarać, Gwinona rozkazała wyłupić mu oczy. Następnie poleciła, by jej synom dać zarówno harfę, jak i oczy jeńca do zabawy.
  Tymczasem do obozu przybyli Gwalbert i Lilla. Pustelnik uśpił straże, dlatego mogli dostać się bezpośrednio przed oblicze królowej. Poprosili o wypuszczenie jeńców. Wtedy jednak wprowadzono Derwida z wyłupionymi oczami. Lilla zaczęła rozpaczać nad losem swego ojca i prosić, by wypuszczono go wolno. Rozgniewana Gwinona zagroziła Derwidowi śmiercią, co wywołało sprzeciw jego córki. Lilla powiedziała, że trzy razy wybawi ojca od zabójstwa, a Lechitka będzie wobec tego bezsilna. Przyjmując wyzwanie, królowa rozkazała, aby dla większej męczarni jeńca, powiesić go za włosy na drzewie.

Lilla Weneda

  Córka Derwida, króla Wenedów, jasna i łagodna. Nawróciła się na chrześcijaństwo za sprawą Gwalberta, którego była przyjaciółką. Narzeczona swojego brata, Lelum. Kochała swoją rodzinę, była gotowa oddać za nią życie. Została uduszona przez Gwinonę.

Roza Weneda

  Siostra Lilli, stanowiła jej przeciwieństwo. Kojarzyła się z ciemnością i burzą; niezrównoważona, inni uważali ją za szaloną. Potrafiła wieszczyć i czarować. Jako jedyna z Wenedów przeżyła bitwę.

Derwid

  Stary władca Wenedów. Miał zaczarowaną harfę, która przepowiadała przyszłość i miała uratować jego lud od klęski. Był więziony i torturowany przez Lechitów, wyłupiono mu oczy. Kiedy odkrył, że harfę porwano, a Lillę zabito, dźgnął się dwa razy sztyletem.

Lelum i Polelum

  Synowie Derwida wzięci razem z nim w niewolę. Skuto ich ze sobą łańcuchem, przez co potem walczyli jako jeden rycerz i razem przewodzili Wenedom podczas bitwy (byli przepowiedzianym przez Rozę dwugłowym wodzem). Kiedy Lelum został zabity przez Lecha, Polelum zadbał, by razem spłonęli na stosie. Nad płomieniem, w którym zginęli, ukazała się Matka Boża.

Harfiarze

  Dwunastu starców z rodu Wenedów ze złotymi harfami. To oni zabili Salmona, a później Gwinonę.

Wodzowie

  Dwunastu wodzów z rodu Wenedów. Nosili na hełmach zwierzęce rogi lub ptasie pióra.

Lech

  Władca Lechitów. Miał brata Czecha, razem z którym podbijał kraje. Potępiał brutalne postępowanie swojej żony.

Gwinona

  Islandzka królewna, która poślubiła Lecha. Była okrutna i do tego samego okrucieństwa namawiała swoich synów. Szczególnie mocno kochała Lechona. Zginęła podczas bitwy, zepchnięta ze wzgórza przez zrzucone na nią urny z ludzkimi prochami.

Lechon, Krak i Arfon

  Synowie Lecha i Gwinony. Ich matka zachęcała Kraka, by zabił Derwida z łuku. Lechon został wzięty przez Wenedów w niewolę i tam zabity przez Rozę.

Salmon

  Ulubiony rycerz Lecha. Poległ w pierwszej bitwie między Lechitami a Wenedami, został przygnieciony przez harfy.

Sygoń i Gryf

  Bliscy rycerze Lecha i jego powiernicy. Sygoń został uduszony przez Lelum i Polelum łańcuchem podczas walki. Gryf przekazał Lechowi wiadomość o śmierci żony.

Święty Gwalbert

  Chrześcijański Pustelnik mieszkający w grocie o kształcie czaszki. Chciał nawrócić pogańskie rody Lechitów i Wenedów.

Ślaz

  Podstępny sługa Gwalberta. Podpalił jego grotę, a potem uciekł i ukrył się na zamku Lecha, udając zmarłego Salmona. Kiedy jednak później Gwalbert ocalił Ślazowi życie, ten znów przysiągł mu wierną służbę.