Motyw wojny w literaturze

  Od zarania ludzkości wojny były jednym z elementów życia, ponieważ ludzie od zawsze mieli między sobą konflikty, które często zmieniały się w zbrojną walkę. Nasi przodkowie walczyli o terytorium, władzę lub dostęp do jedzenia, a wraz z rozwojem technologii zaczęły się one stawać coraz bardziej wyniszczające. Jednym z ważniejszych wydarzeń, które ukształtowało dzisiejszą Europę, jest zdecydowanie II Wojna Światowa, która doprowadziła do zniszczenia wielu miast i śmierci milionów niewinnych ludzi. Udział w wojnie jest zdarzeniem traumatycznym i mało kto, przeżywa je bez uszczerbku na zdrowiu psychicznym. Podczas wojny przestają obowiązywać zasady na których oparte jest społeczeństwo, zamiast tego większość kieruje się jedynie chęcią przeżycia. W ekstremalnych warunkach ludzie potrafią przemienić się w oprawców i robić innym rzeczy o jakie nigdy by się nie podejrzewali. Wojna jako abstrakcyjna, niszcząca idea inspiruje wielu twórców, zarówno współczesnych jak i starożytnych.

Motyw wojny – przykłady z lektur

Pokolenie

Krzysztof Baczyński

  Wiersz dotyczy tzw. “pokolenia kolumbów” czyli ludzi urodzonych podczas XX-lecia międzywojennego, którzy wchodzili w dorosłość w momencie wybuchu II wojny światowej. Poeta sam należy do tej grupy i utożsamia się z nimi, podejmuje problem wielkiej traumy jaką na psychice młodych ludzi zostawiła wojna i jej okrucieństwa. Rzeczy jakich doświadczyli nie są łatwe do zapomnienia i nawet jeśli nastał już pokój oni nie potrafią przejść do porządku dziennego z tym co przeżyli. Ciągle mają w pamięci traumatyczne obrazy mordów i tortur, przez to co zobaczyli mają też problem z moralnością. Wojna całkowicie i nieodwracalnie zmieniła ich i ich życie.

Ocalony

Tadeusz Różewicz

  Wiersz ten jest autobiograficzny i dotyczy doświadczeń młodego człowieka, który przeżył wojnę i nie potrafi odnaleźć się w otaczającym go świecie. Jego światopogląd runął i po tym czego doświadczył, nie potrafi odróżnić dobra od zła. Przez okrucieństwa jakich był świadkiem sam uległ procesowi dehumanizacji ponieważ widział ludzi traktowanych gorzej niż zwierzęta i okrutnie mordowanych. Podmiot liryczny twierdzi też, że słowa takie jak prawda, kłamstwo, występek czy cnota są tylko wyrazami i nic się za nimi nie kryje. Poszukuje on mentora, kogoś kto nauczy go na nowo żyć, w momencie gdy sam nie potrafi już odnaleźć się w otaczającym go świecie.

Medaliony

Zofia Nałkowska

  Utwór ten ma formę reportażu i skupia się przede wszystkim na psychice ludzi, którzy przeżyli II wojnę światową, a okrucieństwa jakich byli świadkami, nieodwracalnie ich zmieniły. Przywoływane przez nich historie pokazują co wojna potrafi zrobić z psychiką człowieka, jak w ekstremalnych warunkach jesteśmy zdolni do największych okropieństw. Bezuczuciowo opisują zdarzenia jakie miały miejsce, a autorka skupia się przede wszystkim na moralnej strefie przykuwając uwagę czytelnika do motywów kierujących ludźmi dopuszczającymi się rzeczy, które w czasach pokoju byłyby dla nich nie do pomyślenia.

Przejdź do pełnej wersji

Lektury, w których występuje motyw wojny

Wszystkie motywy