Szatan z siódmej klasy

I. Diabeł wyskakuje z pudełka

  Profesor Gąsowski był bardzo lubianym nauczycielem historii. Uczył tego przedmiotu od czterdziestu lat. Niektóre postaci historyczne, uwielbiane przez siebie, opisywał z zapałem w oczach, inne natomiast z lekką pogardą. Był również bardzo roztrzepany i chaotyczny. Często zdarzało mu się przerywać lekcje i wpatrywać w jeden punkt.
  Uczniowie klasy siódmej należeli do jego ulubieńców. Wyróżniali się systematycznym przygotowywaniem do lekcji. Profesor Gąsowski odpytywał trzy osoby dwa razy w tygodniu. Jeszcze nigdy nie zawiódł się na swoich uczniach. Zawsze otrzymywali oceny celujące.
  Pewnego razu pan Gąsowski poprosił do odpowiedzi Kaczanowskiego. Chłopiec osłupiał i zaczął tłumaczyć, że musiał zajść jakiś błąd. Cisowski próbował dać znać koledze, by ten rozproszył uwagę nauczyciela i zaczął opowiadać o Napoleonie. Była to ulubiona postać profesora Gąsowskiego. Kaczanowski jednak ze smutkiem zrezygnował z odpowiedzi.
  Następnie nauczyciel poprosił do odpowiedzi Ostrowickiego. Ten również nie był przygotowany. Dodał jeszcze, że gdyby profesor przepytał go w sobotę, to na pewno wszystko by umiał. Nauczyciel był załamany, co było widoczne również dla uczniów. Uznał, że uczy już zbyt wiele lat i widocznie dało mu się to we znaki. Zaczął nawet rozmyślać nad rezygnacją ze swojej posady.
  Nagle Adam wstał, by wyjaśnić sytuację. Próbował wziąć całą winę na siebie. Okazało się, że już dawno rozszyfrował sposób wybierania uczniów przez nauczyciela. Dziś mieli odpowiadać Napiórkowski, Stankiewicz i Wilczek. Nauczyciel pomylił się i zapytał uczniów, którzy mieli odpowiadać w sobotę. Zdumiony profesor wziął do ręki notes i przekonał się o swoim błędzie. Bardziej był jednak zniesmaczony tym, że jego tajemnica została rozszyfrowana przez ucznia. Okazało się, że klasa siódma nie była tak oczytana i przygotowana do lekcji, jak myślał.
  Gąsowski postanowił zmienić sposób odpytywania i zaproponował Adasiowi wyzwanie. Chciał sprawdzić jego spryt i upewnić się, że jego kolejna metoda nie zostanie już rozpracowana przez uważnego chłopca. Profesor miał przepytać w sobotę trzech uczniów, a Cisowski napisać wcześniej na karteczce nazwiska wybranych.
  W sobotę profesor poprosił do odpowiedzi Kaczanowskiego, Ostrowickiego i Wnuka. Adaś był zachwycony. Na jego karteczce były zapisane te same nazwiska. Nauczyciel był wręcz przerażony sprytem swojego ucznia. Cisowski wyjaśnił, że wybrał nazwiska tych uczniów, którzy mieli być pytani w sobotę według starej metody nauczyciela.
  Widząc inteligencję chłopca, nauczyciel poprosił go o rozwikłanie pewnej zagadki. Miał podać powód, dlaczego trzech przyjaciół profesora do tej pory nie odpisało mu na listy, w których zaprasza ich na grę w preferansa w niedzielę. Adaś odpowiedział, że osoby te nie odpisały, ponieważ nauczyciel wciąż nie wysłał listów i miał je przy sobie. Pan Gąsowski przeszukał więc swoje kieszenie i rzeczywiście znalazł tam korespondencję.

II. Dwie awantury, a jedna gorsza od drugiej

  Adaś Cisowski miał czworo młodszego rodzeństwa. W jego domu zawsze panował chaos, dzieciaki krzyczały i głośno się bawiły. Rodzina Cisowskich była jednak rodziną porządną, uczciwą. Ojciec Adasia był lekarzem, a jego matka zajmowała się opieką nad dziećmi.
  Pewnego razu pani Cisowska rozdała wszystkim dzieciom lody. W związku z tym, że mimo panującego w domu chaosu Adaś próbował się uczyć, matka zaniosła mu lody do pokoju. Wtedy Adaś wyszedł na chwilę, a po jego powrocie lodów już nie było.
  Rozwścieczony zaczął wypytywać o to rodzeństwo. Nikt jednak nie chciał przyznać się do zjedzenia deseru. Adaś postanowił nalać wody do miednicy i rozkazał, by każde z rodzeństwa zanurzyło obydwie ręce w wodzie. Dzieci odebrały to jako zabawę i szybko ruszyły do podjęcia wyzwania. Nie zrobił tego jedynie Jaś, co Adaś zauważył po jego suchych dłoniach. W taki sposób dotarł do tego, kto był winowajcą.
  Ojciec był podekscytowany pomysłem syna i poprosił, by Adaś wytłumaczył mu, na jakiej podstawie rozpoznał winnego. Ten przyznał, że posłużył się tą samą metodą, co arabski sędzia w Bagdadzie. Poprosił, aby podejrzani o kradzież dotknęli zabłoconego brzucha osła. Tylko winowajca tego nie uczynił, ponieważ przeczuwał w tym podstęp. Podobnie zrobił też jego młodszy brat Jaś. Adaś, dzięki swojemu sprytowi, zyskał respekt zarówno rodzeństwa, jak i swoich rówieśników.
  Pewnego razu Cisowski pojawił się w szkole bardzo szczęśliwy. Było to spowodowane informacją, że spędzi z całą rodziną wakacje nad morzem. Trwała właśnie lekcja literatury. Kolegą z ławki Adasia był Burski. Po lekcji w klasie zrobiło się bardzo głośno. Powodem tego była kłótnia Zbyszka Jasińskiego z Józkiem Żelskim. Pierwszy z chłopców oskarżył drugiego o kradzież pióra. Cisowski wtrącił się i stanowczo powiedział, że Józek nie jest winowajcą, a Zbyszek odzyska swoją zgubę najpóźniej jutro.
  Cisowski wraz z Burskim wracali po lekcjach razem do domu. Adaś wstąpił do pokoju swojego kolegi i zażądał, by ten oddał pióro. Staszek zaczerwienił się i dopytywał, skąd wie o tym, że je ma. Cisowski odpowiedział, że ten pisał dziś wyjątkowo starannie, nie tak, jak zwykle. Burskiemu było bardzo wstyd, zaczerwienił się. Zapewniał również, że znalazł pióro przypadkowo.
  Następnego dnia nauczyciel matematyki chwycił w rękę jakiś przedmiot leżący na katedrze. Było to zaginione pióro Zbyszka. Po lekcji Adaś powiedział swojemu koledze, by zwrócił się do nauczyciela o zwrot zguby.

Adam Cisowski

  Główny bohater powieści, ma siedemnaście lat. Jest dobrze zbudowany i silny. Ma przenikliwe spojrzenie. To bardzo sprytny i bystry uczeń klasy siódmej. Nie ma dla niego zagadki, której nie byłby w stanie rozwiązać. Jest młodzieńcem bardzo pomocnym, uczciwym i dobrym. Wiele osób zgłasza się do niego w celu rozwiązania tajemniczych zagadek. Z czasem zyskuje w szkole sławę. Przezwisko „szatan” zawdzięcza profesorowi Gąsowskiemu.

Ojciec Adasia

  Jest lekarzem, bardzo dobrym rodzicem i głową rodziny.

Matka Adasia

  Kobieta bardzo pracowita, uczciwa i dobra. Zajmuje się wychowywaniem dzieci i prowadzeniem domu.

Paweł Gąsowski

  Nauczyciel historii. Profesor jest roztrzepany i chaotyczny. Mimo to uczniowie bardzo go lubią. Na lekcjach często wygłasza swoje subiektywne poglądy. Niektóre postaci historyczne bardzo ceni, o innych zaś mówi z pogardą. Jego ulubieńcem jest Napoleon. Po wyjściu na jaw sposobu jego odpytywania przechodzi kryzys nauczycielski. Szybko jednak ponownie staje się profesjonalny. To właśnie on zaprasza Adasia do swojego rodzinnego majątku. Uważa, że tylko chłopiec nazywany przez niego „szatanem” jest w stanie rozwikłać tajemnicę, która zagraża życiu jego najbliższych.

Wanda Gąsowska

  Córka państwa Gąsowskich, o niesamowitej urodzie. Jej fiołkowego koloru oczy zachwycają młodzieńców. Jest bardzo grzeczną, pomocną i czułą panienką. Szybko zakochuje się w Cisowskim. To właśnie ona czuwała nad jego łóżkiem przez wszystkie noce, gdy był ranny.

Iwo Gąsowski

  Ojciec Wandy, brat profesora Gąsowskiego, posiada rodzinny majątek, który jest zadłużony. Powodem tego są prowadzone przez niego obliczenia matematyczne, którym całkowicie się oddał. W czasie powieści przechodzi wewnętrzną przemianę, do której nakłania go brat. Iwo pali dokumenty z obliczeniami matematycznymi i od tej pory postanawia skupić całą swoją uwagę na rodzinie i pomocy żonie.

Ewa Gąsowska

  Matka Wandy, żona pana Iwona. Jest bardzo zapracowana. To na nią spadają wszystkie obowiązki związane z prowadzeniem majątku. Mimo to jest kobietą ciepłą i dobrą.

Staszek Burski

  Chłopiec, który przywłaszczył pióro Zbyszka. Jest kolegą Adasia. Należy do harcerstwa. To właśnie on uwalnia Adasia i Francuza z piwnicy. Okazuje się prawdziwym przyjacielem Cisowskiego.

Szostak

  Biedny chłopiec, syn krawcowej, który został niesprawiedliwie posądzony o kradzież stu złotych. Po interwencji Adasia zostaje oczyszczony z zarzutów. Jest bardzo pracowity.

Ksiądz Koszyczek

  To jego pamiętnik zostaje znaleziony na strychu dworku Gąsowskich.

Ksiądz Kazuro

  Pomaga ukryć Francuza przed oprawcami. Jest bardzo dobry i łagodny. Pomaga Adamowi odnaleźć poszukiwane drzwi. Pieniądze, które w ramach podziękowań dostał od Francuza, chce oddać ubogim.

Kamil de Berier

  Francuz, który w 1813 roku przybył do Bejgoły wraz ze swoim towarzyszem. Był oficerem armii Napoleona. Po odwrocie sił francuskich próbował uciekać, lecz odmroził nogi. Musiał się zatrzymać u państwa Gąsowskich. Spisał tam testament i list, który pozostawił swojemu bratu. Ukrył skarb w domu państwa Gąsowskich.

Francuz

  Człowiek, który po latach przypadkowo odnalazł testament Kamila de Beriera w książce w antykwariacie. Jak sam stwierdził, kierowała nim chytrość i chęć zgarnięcia skarbu. Zostaje wykorzystany przez swoich wspólników, którzy zaczęli prowadzić poszukiwania na własną rękę. Mało brakowało, a przypłaciłby to życiem.