Panna z mokrą głową

Rozdział 1

  Rozpoczyna się opisem dzieciństwa głównej bohaterki powieści, której na imię Irenka. Dowiadujemy się, że była ona wyjątkową dziewczynką, choć sam moment jej narodzin niczym się nie wyróżniał. Nawet narrator komentuje ten fakt jako krzywdę dla bohaterki, gdyż należało się jej choćby małe trzęsienie ziemi . Jako niemowlę była niezwykle ruchliwa i krzycząca. Zmiana nastąpiła dopiero po przyjęciu przez nią chrztu, na którym otrzymała imię Irena. W języku greckim oznacza ono „pokój”, co okazało się dużą sprzecznością w porównaniu z żywiołowym temperamentem dziewczynki.

Rozdział 2

  Ojciec Irenki posiadał mały majątek ziemski, który jednak stopniowo odsprzedawał ze względu na potrzebę pozyskania pieniędzy. Ostatecznie został im tylko stary dom i kawałek ziemi wokół niego. Ich zwierzakiem był pies o imieniu Drab. To z nim Irenka wychodziła na dwór, aby psocić. Drab okazywał posłuszeństwo tylko jej.
  Kiedy dziewczynka podrosła, nie dało się ukryć, że miała w sobie ogromne pokłady energii. Jednak zabawy, które sobie upodobała, były przeznaczone bardziej dla chłopców niż dla dziewczynek. Lubiła na przykład wspinać się na drzewa, wchodzić na dach stodoły, a także próbowała strzelania z dubeltówki. W dodatku razem z Drabem wymykała się z domu na nocne przechadzki.
  Irenka zmieniała swoje zachowanie tylko przy starym księdzu – właśnie tym, który udzielał jej chrztu. To on wymyślił dla niej ksywkę „panna z mokrą głową”, co wskazywało na to, że dziewczynka była lekkomyślna, gotowa do różnych psot i trochę roztrzepana. Niestety, kiedy pewnego razu Irenka wybrała się z księdzem na spacer, ten nagle zasłabł i zmarł. Jeszcze długi czas po tym wydarzeniu dziewczynka dużo na ten temat myślała.

Rozdział 3

  Irenka miała młodszego brata Jasia. Jednak w ogóle nie zwracała na niego uwagi. Rodzice Irenki, państwo Borowscy, mieszkali ze swoimi dziećmi w dworku, a razem z nimi były tam jeszcze: babka pana Borowskiego, ciotka Amelia o poetyckich zapędach i utalentowana malarsko ciotka Barbara. Te kobiety charakteryzował specyficzny sposób bycia. Jedna drugą potrafiła skrytykować za jej pracę, lecz jednocześnie wzajemnie sobie pomagały.

Rozdział 4

  Irenka pobierała lekcje u siebie w domu. Jej korepetytorem był pan Podkówka – człowiek o melancholijnym usposobieniu i najczęściej niebywale poważny. Dziewczynka jednak potrafiła rozbawić swojego nauczyciela.
  Fakt ten zaobserwowały ciotki Irenki i bardzo się z tego względu przejęły. W efekcie poradziły panu Borowskiemu, aby wybrał dla córki innego korepetytora, lecz ten się na to nie zgodził. Znał bowiem powody smutku pana Podkówki. Nauczyciel często wspominał ciężkie życie swojej rodziny, która wiele wycierpiała z powodu biedy. Dlatego pana Borowskiego bardzo cieszyło to, że jego córka pomagała panu Podkówce choć przez jakiś czas nie myśleć o bolesnych wspomnieniach.
  Niedługo potem lekkoduszny sposób życia Irenki zaczął się udzielać pozostałym członkom rodziny. Ciotki na przykład były widywane, jak radośnie pluskają się w wodzie. W tym celu Amelia zdjęła nawet swój gorset, z którym nie rozstawała się od wielu lat.

Rozdział 5

  W pewnym momencie rodzina Borowskich niestety dotkliwie odczuła pogarszającą się sytuację materialną. Pan Podkówka stracił pracę, ponieważ ojca Irenki nie było stać na opłacanie lekcji dla córki. Widząc to, ciotki próbowały jakoś wesprzeć swojego kuzyna i dla polepszenia bytu podarowały mu swoją biżuterię. Lecz którejś nocy w domu Borowskich pojawił się złodziej. To Irenka go nakryła, gdyż usłyszała jakiś hałas. Była na tyle odważna, że chcąc przestraszyć intruza, wycelowała do niego z dubeltówki. Nie spodziewała się tylko, że złodziej wyrwie jej broń z ręki. Całe zajście mogłoby się naprawdę źle skończyć, gdyby nie to, że nagle zjawił się ojciec Irenki, przebudzony odgłosami z domu. Pan Borowski przyniósł ze sobą rewolwer i przegonił złodzieja.

Rozdział 6

  Po kradzieży sytuacja finansowa państwa Borowskich całkowicie się pogorszyła. Mama Irenki odważyła się wtedy poprosić o pomoc swoich bliskich, z którymi od dawna nie miała kontaktu. Rodzina bowiem odsunęła się od niej, kiedy ta zdecydowała się wyjść za pana Borowskiego.
  Pani Borowska postanowiła napisać list i wysłać go do ciotki Zofii Opolskiej, która mieszkała w Warszawie. Była ona bardzo majętna, ale nie zgodziła się pomóc rodzinie państwa Borowskich. Dodatkowo odesłała im bardzo nieprzyjemny list. Kiedy wydawało się, że już nie ma dla nich ratunku, nagle otrzymali pomoc. Dworek odwiedził ksiądz, następca starego proboszcza, którego tak lubiła Irenka. Powodem jego wizyty u Borowskich było znalezienie przez niego listu poprzedniego proboszcza do dziewczynki.

Irenka Borowska

  Tytułowa bohaterka utworu. Mieszkała w domu na wsi razem z rodzicami, bratem Jasiem, babcią, dwiema krewnymi ojca oraz psem Drabem. Jej postać poznajemy już w momencie narodzin, jednak w chwili rozpoczęcia akcji właściwej powieści miała osiem lat, natomiast pod koniec utworu czternaście. Jej włosy były długie i czarne, oczy ciemne, a cera śniada. Lubiła chłopięce zabawy, jak na przykład wspinaczki po drzewach, dlatego miała zdartą skórę na kolanach i łokciach. Była dziewczynką pełną energii, bardzo odważną i zaradną. Dodatkowo nauka przychodziła jej z łatwością. Nazywano ją „panną z mokrą głową”, ponieważ zawsze działała szybko i wszędzie było jej pełno. Charakteryzowała ją również zdolność do rozweselania innych ludzi i duże poczucie odpowiedzialności. Po śmierci ojca pomagała matce prowadzić gospodarstwo. Czuła również, że musi podjąć konkretne działania w celu polepszenia sytuacji finansowej rodziny. Dlatego też wyjechała, żeby szukać pomocy u ciotki Opolskiej.

Pani Borowska

  Matka Irenki, chorująca na serce. Miała bogatych krewnych, lecz ci odwrócili się od niej, gdy postanowiła wyjść za mąż za pana Borowskiego.

Pan Borowski

  Ojciec Irenki, zginął przygnieciony przez drzewo, kiedy dziewczynka miała jedenaście lat. Miał bardzo dobrą relację z córką.

Ciotka Amelia

  Krewna ojca Irenki, która mieszkała wspólnie z rodziną Borowskich. Artystka o romantycznej duszy poetki. Została gospodynią u doktora.

Ciotka Barbara

  Krewna ojca Irenki, która mieszkała wspólnie z rodziną Borowskich. Artystka, która lubowała się w malarstwie.

Pan Podkówka

  Korepetytor Irenki, miał bolesne wspomnienia. Zazwyczaj był melancholijny i poważny, tylko Irenka potrafiła go rozśmieszyć. Został zwolniony przez pana Borowskiego po tym, jak sytuacja materialna rodziny zaczęła się pogarszać. Po latach przeprowadził się do Warszawy, gdzie znalazł żonę i został adwokatem.

Stary proboszcz

  Udzielił Irence chrztu, a kiedy podrosła, został jej serdecznym przyjacielem. To on wymyślił jej ksywkę „panna z mokrą głową”. Pewnego razu niespodziewanie umarł podczas jednego ze spacerów z dziewczynką. Po czasie okazało się, że przygotował dla niej wszystkie swoje oszczędności.

Doktor Lipień

  Przyjaciel rodziny Borowskich. Bardzo pomagał pani Borowskiej po śmierci męża.

Jerzy Zadora

  Światowej światy śpiewak, który okazywał Irence życzliwość.

Pani Milecka

  Właścicielka willi „Ustronie” w Zakopanem, matka Zbyszka. Przygarnęła Irenkę pod swój dach i zaoferowała jej pomoc w skontaktowaniu się z hrabiną Opolską. To dzięki jej listowi dziewczynka w końcu spotkała się z bogatą krewną.

Zbyszek Milecki

  Syn pani Mileckiej, nieszczęśliwie zakochany w Grecie Garbo. Nie zwracał uwagi na Irenkę, a przed wyjazdem dziewczynki z Zakopanego wyśmiał jej uczucia.

Hrabina Zofia Opolska

  Bogata ciotka Irenki, mieszkająca w Warszawie. Jej jedyna córka zmarła, co sprawiło, że kobieta zatraciła się we własnym nieszczęściu i pozostawała nieczuła na krzywdę innych, nawet bliskich osób. Dzięki spotkaniu z Irenką przeszła wewnętrzną przemianę i pożałowała swojego obojętnego zachowania. Ponownie stała się osobą skorą do pomocy. To dzięki niej Borowscy odzyskali swój dworek.