Oskar i pani Róża

Éric-Emmanuel Schmitt

  • Szkoła podstawowa
  • Lektura uzupełniająca

Czas akcji: Grudzień, czasy współczesne, rok nie jest podany. Akcja obejmuje kilkanaście dni przed końcem roku (rozpoczyna się prawdopodobnie 18 grudnia, gdyż drugi list zostaje napisany przez Oskara 19 grudnia, i trwa do końca roku, czyli do śmierci chłopca).

Miejsce akcji: Szpital dziecięcy, dom pani Róży (tylko w dniu wigilii Bożego Narodzenia).

Gatunek literacki: Powieść epistolarna (napisana w formie listów) o cechach powiastki filozoficznej (zawiera refleksje egzystencjalne – dotyczące życia i śmierci). Na powieść składa się czternaście listów, z których trzynaście napisał sam Oskar, a ostatni pani Róża.

Epoka: Literatura współczesna po 1989 roku

Motywy: choroby, życia, śmierci, nadziei, bliskości, przyjaźni, miłości, rodziny, listu, prośby, wiary, Boga, świąt, szpitala, wolontariatu, dziecka, dorosłego, nieuchronności losu, przemijania, kruchości życia, natury

Streszczenie lektury „Oskar i pani Róża”

List 1

  Każdy list rozpoczyna się zwrotem: Szanowny Panie Boże. W pierwszym z nich przedstawia się ich narrator – chłopiec, któremu na imię Oskar. Ma dziesięć lat, choruje na białaczkę i wyznaje, jakie szkody wyrządził już w swoim życiu, np. podpalił psa, kota i mieszkanie, a także upiekł złote rybki. Po chwili z treści listu dowiadujemy się, że Oskar nie jest wierzący, ale zamierza pisać listy do Boga, chociaż nie wie, w jaki sposób powinien to robić.
  W oczach chłopca szpital nie wydaje się groźny. Pisze o nim w sposób przyjazny, jako o miejscu, w którym jest wiele życzliwych osób okazujących mu troskę. Chłopiec zauważa jednak, że od ostatniej operacji przestał być mile widzianym pacjentem. Jego lekarz prowadzący, Düsseldorf, chodzi teraz ze smutną miną. Przez to Oskar ma wyrzuty sumienia, ponieważ sądzi, że to z jego winy przeszczep szpiku się nie udał.
  Tylko jedna rzecz się nie zmieniła. Wolontariuszka, która odwiedza chłopca, traktuje go wciąż tak samo. Jest to pani Róża, którą Oskar zwykł nazywać ciocią Różą. Chłopiec nie ma pojęcia, ile kobieta tak naprawdę ma lat, gdyż ta nie chciała mu tego wyjawić. Wie tylko, że to najstarsza wolontariuszka, która przychodzi do tamtejszego szpitala dziecięcego. Pani Róża potrafi opowiadać barwne historie, np. wyznała Oskarowi, że w przeszłości miała pseudonim Dusicielka z Langwedocji, gdyż brała udział w zawodach zapaśniczych, które w dodatku zazwyczaj wygrywała. Chłopiec uwielbia słuchać tych opowieści, bo dzięki nim może sobie wyobrazić, że on również ma ogromną siłę.
  Oskar zadawał wiele niewygodnych pytań, np. dotyczących śmierci. Wydawało się wtedy, że nikt w szpitalu go nie słyszy, bo każdy chciał uniknąć odpowiedzi. Tutaj znowu wyjątkiem była ciocia Róża, która nie bała się poruszać z chłopcem żadnych, nawet bolesnych, tematów. Tłumaczyła mu, że ludzkie życie jest bardzo kruche i delikatne, dlatego nie może trwać wiecznie. Podkreślała też, że wielu ludzi o tym zapomina i zachowuje się tak, jakby byli nieśmiertelni. Na pytanie chłopca, dlaczego nikt mu nie mówi, że umrze, ciocia Róża odpowiada: Czemu chcesz, aby ci to mówiono, skoro sam wiesz, Oskarze? Kiedy pojawia się temat ostatniej operacji Oskara, kobieta nie okłamuje go, tylko daje mu do zrozumienia, że przeszczep się nie udał.
  To właśnie ona wpadła na pomysł, żeby Oskar zaczął pisać listy do Boga. Przekonała go, że Bóg istnieje – nie tak jak Święty Mikołaj. Tłumaczyła, że im bardziej się w Niego wierzy, tym prawdziwiej zaczyna być obecny w życiu człowieka. Ciocia Róża powiedziała również, że Bóg spełnia prośby i można się do Niego zwracać raz dziennie w jakiejś sprawie. Ważne jedynie, aby była to sprawa duchowa. Listy zaś miały pomóc chłopcu w opisaniu emocji i myśli, którymi nie chciał się z nikim dzielić, i sprawić, że będzie mniej samotny. Pod koniec pierwszego listu Oskar pyta Boga bezpośrednio o to, czy wyzdrowieje. Liczy, że dostanie od Niego krótką i jednoznaczną odpowiedź: tak lub nie.

Przejdź do pełnej wersji

Bohaterowie lektury „Oskar i pani Róża”

Oskar

  Główny bohater powieści. Ma dziesięć lat i choruje na białaczkę (złośliwy nowotwór szpiku kostnego). Ostatnio przeszedł nieudany przeszczep. W szpitalu mówią na niego Jajogłowy. Oskar nie wierzy w Boga, bo tak powiedzieli jego rodzice. Uważa, że nie istnieje, podobnie jak Święty Mikołaj. Jego podejście do wiary zmienia dopiero pani Róża, którą chłopiec nazywa ciocią. Za jej namową codziennie pisze listy do Pana Boga, w których opisuje Mu swoje przeżycia i wyraża różne prośby. Bohater przechodzi wewnętrzną przemianę. Pociesza i poucza swoich rodziców, a nawet samego lekarza prowadzącego. Pod koniec życia pojmuje zamysł Stwórcy – aby codziennie patrzeć na świat, jakby oglądało się go po raz pierwszy i że Bóg jest przy nim zawsze w tym, co go otacza. Umiera bez świadków 31 grudnia.

Pani Róża

  Nie podaje swojego wieku, ale wiemy, że jest to najstarsza wolontariuszka, która odwiedza szpital dziecięcy. Na początku przychodziła do Oskara dwa razy w tygodniu, a później, na specjalną prośbę chłopca i po zgodzie lekarza prowadzącego, odwiedza go codziennie przez dwanaście dni. Nawiązuje z chłopcem głęboką relację. Opowiada mu o czasach swojej młodości, kiedy brała udział w walkach zapaśniczych, które w większości wygrywała. Mówi, że miała pseudonim Dusicielka z Langwedocji. Wspiera Oskara w trudnych momentach, doradza mu, jako jedyna jest względem niego bezwzględnie szczera i pomaga chłopcu zbliżyć się do Boga. To ona zachęciła Oskara do pisania listów do Boga i liczenia każdego kolejnego dnia jako dziesięć lat życia. Na końcu utworu dowiadujemy się, że opowiadane przez panią Różę historie i legendy były zmyślone, aby zaciekawić i rozbawić chłopca, a relacja z nim przepełniła ją miłością i sprawiła, że jeszcze bardziej uwierzyła w Boga.

Peggy Blue

  Mówią na nią niebieska dziewczynka ze względu na błękitny kolor jej skóry. Cierpi na rzadką chorobę o nazwie argyria, inaczej srebrzyca. Przeszła operację, która miała przywrócić jej skórze naturalny, różowy odcień. Jest obiektem uczuć Oskara, który w końcu postanawia wyznać jej miłość. Tym sposobem zostają małżeństwem. Po pewnym czasie od operacji Peggy Blue zostaje wypisana ze szpitala.

Chinka

  Nazywana tak z powodu peruki (czarne, sztywne, błyszczące włosy i grzywka), którą nosi. Tak samo jak Oskar choruje na białaczkę, z tą różnicą, że jej leczenie przebiega pomyślnie. Prawdziwe imię dziewczynki to Sandrine. Wymusza na Oskarze pocałunek, a później wyznaje to Peggy Blue, aby zemścić się na chłopcu, że jej nie wybrał.

Brigitte

  Dziewczynka z zespołem Downa, której Oskar pozwolił się pocałować, aby wzbudzić zazdrość Peggy Blue.

Bekon

 Chłopiec, który trafił do szpitala w wyniku poparzenia znacznej części powierzchni ciała. Jego pseudonim pochodzi od widocznych obrażeń skóry. Prawdziwe imię chłopca to Yves.

Pop Corn

  Chłopiec cierpiący na otyłość. Ma dziewięć lat, metr dziesięć wzrostu, metr dziesięć szerokości i waży dziewięćdziesiąt osiem kilogramów. Z tego względu pasuje na niego tylko jedna amerykańska koszulka w paski do gry w polo, którą cały czas nosi. Nie może jeść słodyczy, a personel szpitala stale pilnuje, czy nie podjada. Koledzy jednak konsekwentnie przekazują mu różne smakołyki. On również podkochuje się w Peggy Blue i broni ją w nocy przed duchami, do czasu, aż dziewczynka nie wybiera Oskara.

Einstein

  Chłopiec z wodogłowiem. Pseudonim zawdzięcza nie wybitnej inteligencji, a rozmiarowi swojej głowy, która jest znacznie większa niż pozostałych dzieci, gdyż oprócz mózgu wypełnia ją również woda.

Doktor Düsseldorf

  Lekarz prowadzący Oskara, który zawsze był dla niego miły. Po nieudanym przeszczepie nastawienie doktora do chłopca się zmieniło. Przestał się uśmiechać i zawsze przychodził do niego zmartwiony.

Rodzice Oskara

  Kochają syna, ale nie odnajdują się w trudnej sytuacji. Nie potrafią się już z nim porozumieć. Obdarowują chłopca prezentami, bo nie wiedzą, jak się zachować w obliczu wiadomości o jego nieuniknionej śmierci.

Pani Gommette

  Przełożona pielęgniarek, która odkryła rano Oskara i Peggy Blue w jednym łóżku.

Przejdź do pełnej wersji

Motywy literackie w lekturze „Oskar i pani Róża”

Wszystkie lektury