Motyw przemijania w literaturze

  Przemijanie ściśle wiąże się z upływem czasu podczas, którego starzejemy się, tracimy urodę, jesteśmy coraz słabsi, aż w końcu umieramy pozostawiając po sobie praktycznie nic. Pojęcie te przekłada się również na większe pole jak kres pewnej grupy kulturowej, koniec epok, odrzucanie idei, wartości pozornie ważnych w kończącym się okresie, czy postępujących innowacji w społeczeństwie, gospodarstwie, czy historii. Nieodłącznie towarzyszy temu okrutna śmierć przypominająca o znikomości naszego życia. W tekstach kultury motyw ujawnia się poprzez ukazanie upływającego czasu i zmian zachodzących wraz z nim.

Motyw przemijania – przykłady z lektur

Koniec wieku XIX

Kazimierz Przerwa-Tetmajer

  Wiersz poety opowiada o zmianach psychologicznych, filozoficznych i pokoleniowych pod koniec wieku XIX. Poeta zwraca uwagę na odrzucanie obecnych ideałów i wartości. Stare stają się przebrzmiałe, a wręcz absurdalne. Nie ma miejsca na nie w nowej rzeczywistości. Podmiot liryczny jest świadom innowacji jakie zachodzą w świecie. Czuje się znikomy i bezsilny wobec upływającego czasu wraz, z którym dochodzi do dziejowej zmiany pokoleń w historii.

Wielki Testament

François Villon

  Średniowieczny poemat opowiada o przemijaniu, obrazuje typowe dla tej epoki obrazowanie wanitatywne. Poeta podejmuje ważny problem upływu czasu i wartości z nim związanych jak starzenie się, utrata urody, psucie się rzeczy, czy opadanie sił witalnych. W dziele czytamy również o znikomości człowieka wobec historii, złudności dóbr materialnych i czekającej na każdego śmierci. Autor zwraca również uwagę na zawodność pamięci i przekonaniu ludzi o ich ważności na tle dziejów historii.

Śmierć w Wenecji

Tomasz Mann

  Utwór opowiada o Gustawie Aschenbachu, którego dopadła starość. Wraz z wiekiem traci on siły witalne, urodę oraz popada w coraz większa obojętność lub monotonię codziennych czynności. Akcja powieści dzieje się w Wenecji, w której panuje okropna zaraza. Obserwujemy jak choroba ogarnia całe miasto, przez co staje się coraz bardziej zniszczone i odrażające. Podnosi się poziom wody i zatapia coraz więcej domów, a w powietrzu czuć nieustępliwy odór stęchlizny. Autor również zwrócił uwagę, iż wraz z upadkiem wielkiego miasta przemijają z nim wartości, ideały i kultura.

Przejdź do pełnej wersji

Lektury, w których występuje motyw przemijania

Wszystkie motywy