Siłaczka

  Główny bohater właśnie wrócił do domu po grze w winta (w karty) razem z miejscową elitą: księdzem, aptekarzem, naczelnikiem poczty oraz sędzią. Teraz doktor Paweł zaczął snuć rozważania, a narrator utworu je komentuje.
  Doktor Paweł Obarecki już od sześciu lat mieszka w Obrzydłówku. Na początku miał wielkie plany i ambicje związane z tym miejscem. Swój zawód chciał wykorzystać do zrealizowania ideałów, które mu przyświecały. Pragnął pomagać najuboższym i najbardziej potrzebującym. Okazało się jednak, że ciągle było mu pod górkę. Chciał uświadomić ludzi w kwestii higieny. Wiedząc jednak, że chłopów nie stać na usługi medyczne, postanowił pomagać im za darmo. W pierwszej kolejności sprawił sobie podręczną apteczkę. Wtedy po raz pierwszy spotkał się ze złym odbiorem w okolicy, gdyż aptekarz i felczer produkowali „leki” na własną rękę i pobierali za nie pieniądze. Na początku doktor Obarecki był zmotywowany, żeby działać i zmienić los najniższej warstwy społecznej.
  Negatywny stosunek lokalnej elity i społeczności do jego osoby sprawił jednak, że bardzo szybko zaczął wątpić w powodzenie swoich działań. W dodatku w miasteczku rozniosły się plotki, że doktor nie ma odpowiednich kwalifikacji, żeby leczyć, i kontaktuje się w tym celu z siłami nadprzyrodzonymi (duchami). Mieszkańcy potrafili nawet wybić Obareckiemu szyby. Chęci doktora odchodziły w coraz szybszym tempie, aż w końcu opuściły go całkowicie. Zrezygnowany porzucił swoje wielkie ideały.
  Teraz doktor Paweł Obarecki żył według wytycznych lokalnej społeczności. Ulegał zdaniu większości i szedł na kompromisy. Próbował nawet stworzyć pozory przyjaźni z aptekarzem i felczerem. Jako lekarz zaczął zarabiać dobre pieniądze, lecz, pozbawiony zawodowych ambicji, najczęściej ulegał nudzie. Wpłynęło to również na jego obycie kulturalne, gdyż doktor całkiem stracił ochotę na czytanie. Nie musiał także dbać o własny dom, ponieważ zatrudniał w tym celu gospodynię – dwudziestoczteroletnią dziewczynę.
  Pewnego razu doktor Obarecki dostał wezwanie do wsi oddalonej o około trzy mile od Obrzydłówka, gdzie pomocy lekarza potrzebowała młoda nauczycielka. Bohater nie spodziewał się, że ową nauczycielką okaże się jego dawna miłość – Stanisława Bozowska. Na jej widok natychmiast powróciły mu wspomnienia z czasów studiów, a tym samym, jego pragnienia, ambicje oraz ideały. Doktor odzyskał nagle swój dawny entuzjazm do pracy.
  Okazało się również, że Stasia Bozowska jest bardzo poważnie chora – na tyfus. Pomóc jej mogła tylko chinina, która jednak była dostępna w Obrzydłówku. Sołtys wsi znalazł parobka i zaoferował mu trzydzieści rubli za przywiezienie lekarstwa. Sytuacja była bardzo trudna, ponieważ w tym czasie rozpętała się zamieć śnieżna. Droga do miasteczka mogła się więc bardzo wydłużyć.
  W oczekiwaniu na chininę doktor dowiedział się, że Stasia uczyła we wsi już od trzech lat. Widział też, że żyła w biedzie, ponieważ nie pobierała wynagrodzenia za udzielane nauki. Nigdy nie porzuciła jednak swoich ideałów i poświęciła się edukowaniu najuboższych mieszkańców wsi.

Doktor Paweł Obarecki

  Główny bohater noweli. Studiował medycynę w Warszawie, a od sześciu lat pracował jako lekarz w małym miasteczku o nazwie Obrzydłówek. Na początku działalności przyświecały mu wielkie ideały: chciał pomagać ubogim za darmo, leczyć najbardziej potrzebujących i uświadomić chłopów w kwestii higieny. Jego działania nie spotkały się jednak z uznaniem miejscowej elity i społeczności, która zaczęła go posądzać o brak kwalifikacji, a nawet prześladować (np. poprzez wybijanie szyb w domu). Entuzjazm opuścił doktora Obareckiego i zaczął się przystosowywać do życia według zasad lokalnej elity. Przeżył chwilową przemianę pod wpływem spotkania ze Stasią Bozowską, swoją miłością z czasów studiów. Śmierć nauczycielki sprawiła, że doktor na pewien czas przestał się zadawać z elitą Obrzydłówka i starał się żyć zgodnie ze swoimi ideałami. Na końcu noweli dowiadujemy się jednak, że ostatecznie doktor zrezygnował ze swoich ambicji na rzecz wygodnego życia. Zarabiał pieniądze i dalej obracał się w towarzystwie lokalnej elity.

Stanisława Bozowska

  Tytułowa siłaczka, nauczycielka we wsi oddalonej o około trzy mile od Obrzydłówka. Marzyła o studiowaniu medycyny i pomaganiu ludziom jako lekarka. Po ukończeniu gimnazjum rozpoczęła jednak pracę jako nauczycielka ze względu na brak pieniędzy na opłacenie studiów. Nie zgodziła się wyjść za doktora. Wolała poświęcić się dla potrzebujących. Nie pobierała wynagrodzenia za udzielane nauki, gdyż jej pragnieniem było edukowanie najuboższej młodzieży. Od trzech lat pracowała na wsi. Pozostała wierna swoim ideałom do samego końca, chociaż żyła w skrajnej biedzie. Dlatego Żeromski nazwał ją siłaczką. Umarła na tyfus. Przed śmiercią napisała jeszcze list do swojej koleżanki z prośbą o przygotowanie jej książki do druku, ponieważ sama nie miała już na to siły. Podręcznik, który napisała, nosił tytuł „Fizyka dla ludu”. Pokazuje to tylko, jak bardzo nauczycielka była zaangażowana w swoją pracę.

Parobek

  Ubogi chłopak ze wsi, w której uczyła Stasia Bozowska. Sołtys zaoferował mu trzydzieści rubli w zamian za przywiezienie chininy z Obrzydłówka. Parobek się zgodził, jednak tamtego dnia droga do miasteczka była znacznie utrudniona przez zamieć śnieżną. Ostatecznie nie udało mu się dotrzeć do miasteczka i w dodatku wrócił do wsi piechotą, gdyż po drodze jego koń odmówił posłuszeństwa. Przyniósł ze sobą książki, które pożyczył od Stasi Bozowskiej.

Lokalna elita Obrzydłówka

  Ksiądz, aptekarz, naczelnik poczty, sędzia. Prowadzili wygodne życie. To z nimi doktor Obarecki grywał w winta. Zależało im na pieniądzach, nie przejmowali się losem najuboższych i potrzebujących. Byli negatywnie nastawieni do początkowych prospołecznych działań doktora.

Gospodyni doktora

  Dwudziestoczteroletnia dziewczyna, która wyręczała bohatera w prowadzeniu domu.

Sołtys

  To on znalazł parobka, któremu zaoferował trzydzieści rubli za przywiezienie lekarstwa dla Stasi.

Stolarz

  To on wykonał skromną trumnę dla Stasi.