Motyw wsi w literaturze

  Wieś od zawsze stanowiła dla twórców ogromną inspirację. Interpretowano wieś dwojako: z jednej strony jako arkadię, podkreślano jej sielankowość, a z drugiej jako miejsce zacofane, brudne i proste. Nierzadko artyści wykorzystywali motyw wsi, aby skontrastować ją wobec miasta. W tym przypadku wieś niemalże zawsze była obiektem harmonijnego życia w zgodzie z naturą i troski o nią, a miasto jawiło się jako zakłócenie porządku przyrody i wystąpienie przeciwko niej. Wśród twórców polskich przeważa jednak przedstawienie wsi jako arkadii – miejsca gdzie praca i odpoczynek idealnie ze sobą współgrają, a życie ma swój powtarzalny i stateczny rytm.

Motyw wsi – przykłady z lektur

Żywot człowieka poczciwego

Mikołaj Rej

  Utwór Mikołaja Reja to apoteoza życia na wsi. Autor zachwala stateczność i bytowanie w harmonii z otaczającą ludzi naturą. Tekst tłumaczy krąg, który zatacza przyroda i nasze miejsce w tym kręgu: ludzie dbają o rośliny i zwierzęta, a w zamian otrzymują dobrodziejstwa, które płyną z efektów tej opieki. Wieś jest ukazana w utworze jako arkadia.

Pieśń świętojańska o Sobótce

Jan Kochanowski

  Cykl dwunastu pieśni, a każdą z nich wykonuje inna panna. Utwory przedstawiają wieś zarówno jako miejsce zabawy: rzucanie wianków na wodę czy tańce i śpiewy; jak i miejsce satysfakcjonującej pracy. W najsłynniejszej pieśni XII, praca chłopa jest ukazana jako najlepsze zajęcie, ponieważ jest wyrazem harmonii człowieka z naturą. Chłop, który dba o ziemię, może zbierać jej plony.

Chłopi

Władysław Reymont

  Wieś Lipce leży w otoczeniu niczym nieskalanej przyrody. Mieszkańcy tworzą swoje obyczaje i kultywują tradycje chłopskie. Warto zaznaczyć, że pomimo umiejscowienia wsi w zaborze rosyjskim, chłopi tam mieszkający mówią własnym językiem i jedyną okazją do spotkania się z rosyjską administracją są rozprawy sądowe. Warto zwrócić uwagę na zróżnicowanie statusu finansowego chłopów. Najbardziej kontrastowymi postaciami pod tym względem jest Maciej i Agata. O standardzie życia stanowią morgi, czyli ilość posiadanej ziemi. Z tej zależności wynika sporo problemów, które opisane są w fabule powieści.

Przejdź do pełnej wersji

Lektury, w których występuje motyw wsi

Wszystkie motywy