Przygody Tomka Sawyera

Wstęp

  Autor zaznaczył, że jego celem jest rozbawienie dzieci oraz przypomnienie dorosłym, jacy byli w przeszłości.

Rozdział 1

  Ciotka Polly opiekowała się swoim siostrzeńcem, Tomkiem, po śmierci jego matki. Był to niesforny chłopiec, który lubił podkradać jedzenie, psocić i wagarować. Zawsze szukał sposobów, by uniknąć kary. Kiedy pewnego dnia spacerował po miasteczku St. Petersburg, ucząc się gwizdać, napotkał pewnego odświętnie ubranego chłopca. Zaczęli sobie nawzajem grozić, aż wreszcie doszło do bójki. Wygrał Tomek, jednak na odchodne dostał jeszcze kamieniem w plecy. Gonił nieznajomego aż do jego domu, gdzie został skarcony przez jego matkę. Kiedy wrócił do siebie w podartym ubraniu, ciotka za karę zleciła mu ciężką pracę w niedzielę.

Rozdział 2

  W sobotni poranek Tomek miał za zadanie pomalować wapnem trzydziestometrowy płot. Chciał się zamienić z czarnoskórym chłopcem, Jimem, który miał przynieść wodę ze studni, ponieważ z reguły przy pompie dzieci bawiły się godzinami. Niestety ciotka Polly pilnowała, by wykonywał swoje obowiązki. Tomek bał się, że inni chłopcy będą szydzić z niego, że musiał pracować.
  Kiedy jeden z jego kolegów, Ben Rogers, zaczął mu dokuczać, Tomek udawał, że bardzo podoba mu się to, co robi, a dodatkowo, że była to praca zbyt ważna, by oddać pędzel byle komu. Był na tyle przekonujący, że Ben wymienił swoje jabłko na możliwość malowania. W ten sposób Tomek zgromadził wiele innych przedmiotów, a płot został pokryty trzema warstwami wapna przez chętnych chłopców.

Rozdział 3

  Ciotka Polly nie chciała uwierzyć, że Tomek dokończył swoją pracę, kiedy jednak przekonała się o tym na własne oczy, pozwoliła mu pójść i się pobawić. Chłopiec udał się na rynek, gdzie dowodził jedną z dwóch konkurujących ze sobą armii. Generałem drugiej był jego przyjaciel, Joe Harper. Kiedy pozostali koledzy walczyli, oni siedzieli na wzgórzu i wydawali rozkazy. Tego dnia armia Tomka zwyciężyła.
  Wracając do domu, Tomek ujrzał jakąś dziewczynkę, w której od razu się zakochał, mimo iż niedawno wyznała mu uczucia jego inna sympatia, Amy Lawrence. Chłopiec zaczął się popisywać przed nieznajomą, a ona rzuciła mu stokrotkę.
  Przy kolacji Sid, młodszy brat Tomka, zbił cukierniczkę. Ciocia Polly uderzyła za karę Tomka, ponieważ była przekonana, że to on. Pogrążony w smutku chłopiec znowu wyszedł z domu. Zaczął sobie wyobrażać, co by było, gdyby teraz umarł, w jakim żalu pogrążyłaby się ciotka. Poszedł do domu, przy którym wcześniej ujrzał nieznajomą piękność. Przeskoczył przez płot i ułożył się pod oknami, trzymając stokrotkę w ręku i udając martwego. Służąca oblała go wodą, więc musiał uciekać.

Rozdział 4

  Niedzielny poranek rozpoczął się nabożeństwem. Potem Tomek, z pomocą kuzynki Mary, próbował nauczyć się na pamięć fragmentu biblijnego kazania na górze. Dopiero kiedy dziewczyna obiecała mu nagrodę, chłopiec naprawdę zaczął się starać. Osiągnąwszy sukces, otrzymał nowy scyzoryk marki „Barlow”, co bardzo go ucieszyło.
  Potem musiał się umyć, by pójść do kościoła. Z początku próbował tego uniknąć, jednak kuzynka dobrze go pilnowała. Chłopiec nie lubił być czysty i ładnie ubrany, nie przepadał także za chodzeniem do kościoła.
  W kościele Tomek wymieniał z kolegami przedmioty na różnokolorowe kartki z cytatami z Pisma Świętego. Dzieci otrzymywały je za recytowanie wersetów podczas niedzielnej szkółki. Za wyrecytowanie dwóch dostawały jedną niebieską kartkę. Dziesięć niebieskich kartek równało się jednej czerwonej, a dziesięć czerwonych – jednej żółtej. Za dziesięć żółtych kartek dyrektor wręczał dzieciom egzemplarz Pisma Świętego z ilustracjami. Zdobycie go było zaszczytem i wzbudzało podziw.
  W trakcie kazania dyrektora do kościoła weszli goście. Byli to adwokat Thatcher oraz jego brat, sędzia okręgowy, z żoną i córką – tajemniczą nieznajomą, która podarowała Tomkowi stokrotkę. Później okazało się, że Sawyer uzbierał odpowiednią liczbę karteczek, by otrzymać Pismo Święte. Bardzo to zdziwiło dyrektora Waltersa, bo nie spodziewał się, że chłopiec kiedykolwiek nauczy się aż dwóch tysięcy cytatów, wymaganych do zdobycia nagrody. Tomek został przedstawiony sędziemu, który zapytał go o to, jak nazywało się dwóch pierwszych apostołów. Sawyer po chwili wahania odparł, że byli to Dawid i Goliat.

Rozdział 5

  O wpół do jedenastej mieszkańcy zebrali się na przedpołudniowe kazanie. Dzieci ze szkółki niedzielnej usiadły obok swoich rodziców i opiekunów. Pastor Sprague wygłosił hymn i przedstawił ogłoszenia, a potem rozpoczął modlitwę, po której nastąpiło kazanie. Tomek nigdy nie słuchał pastora, choć zawsze liczył, ile kartek zajmowała jego przemowa. Chłopiec w kieszeni trzymał chrząszcza zamkniętego w pudełku zapałek. Nazywał go „szczypawką”. Kiedy wyciągnął owada, ten ugryzł go w palec i przez to Sawyer wyrzucił chrząszcza na środek kościoła. Zainteresował się nim pudel, który właśnie wszedł do świątyni, i również został ugryziony. Pies zaczął biegać po całym kościele. Bardzo rozbawiło to wiernych. Tomek również czuł satysfakcję.

Rozdział 6

  W poniedziałek rano Tomek próbował znaleźć sposób, by nie iść do szkoły. Postanowił wykorzystać skaleczony palec u nogi. Przekonał Sida, że umiera, więc młodszy brat sprowadził ciocię. Kobieta mu jednak nie uwierzyła. Tomek próbował więc się wykręcić bolącym zębem. Ciotka Polly zauważyła, że ząb się chwiał, więc postanowiła go wyrwać. Chłopiec musiał pójść do szkoły.
  Po drodze Tomek spotkał młodego włóczęgę, Huckleberry’ego Finna. Bardzo zazdrościł mu jego stylu życia, ponieważ niczego nie musiał, jego ojciec pijak w ogóle się nim nie interesował. Huck miał ze sobą martwego kota na usuwanie brodawek. Sposób poleciła mu mama Hopkins, którą wszyscy uważali za czarownicę. Należało o północy iść na cmentarz, świeżo po pochowaniu jakiegoś bezbożnika, rzucić kotem za diabłami, które zabierały jego duszę, i wyrecytować odpowiednią formułkę. Tomek chciał uczestniczyć w tym obrządku, więc postanowił przyłączyć się w nocy do Hucka.
  Spóźniony do szkoły chłopiec został za karę pobity kijem przez nauczyciela. Przyznał się do rozmowy z Huckiem celowo, wiedząc, że pedagog każe mu usiąść z dziewczętami. Tomek dosiadł się do nieznajomej, która wcześniej dała mu stokrotkę. Podarował jej brzoskwinię i namalował obrazek. Początkowo udawała niezainteresowaną, jednak rysunek jej się spodobał i poprosiła, by Tomek ją tego nauczył. Przedstawiła się jako Becky Thatcher. Wreszcie, kiedy Tomek na karteczce wyznał jej miłość, nauczyciel zdecydował się go przesadzić.

Tomek Sawyer

  Tytułowy bohater powieści, około dziesięcioletni chłopiec, sierota. Często wagarował, psocił, włóczył się po miasteczku i okolicach, nie lubił chodzić do kościoła i do szkoły ani nosić czystych ubrań. Był inteligentny i sprytny, ale leniwy. Podobało mu się bycie w centrum zainteresowania. Zbierał różne rzeczy w kieszeniach spodni, by móc wymieniać się z kolegami. Zawsze działał impulsywnie, pod wpływem emocji.

Ciotka Polly

  Siostra zmarłej matki Tomka, która przejęła nad nim opiekę. Starsza, nieco naiwna kobieta. Bardzo kochała dzieci, które miała pod opieką, i starała się je wychować na dobrych ludzi, choć nie zawsze była pewna swoich metod.

Sid

  Młodszy, przyszywany brat Tomka. Często donosił na niego ciotce, był posłusznym i grzecznym dzieckiem.

Mary

  Starsza kuzynka Tomka, również mieszkała u ciotki Polly.

Huckleberry Finn

  Młody włóczęga i przyjaciel Tomka. Wiecznie pijany ojciec nie poświęcał mu uwagi, dlatego mógł robić, co mu się tylko podobało. Inni chłopcy zazdrościli mu tego stylu życia, a dorośli uważali go za łobuza. Palił fajki i często spał na dworze, ale równocześnie był bardzo zaradny. Nie podobało mu się, kiedy wdowa Douglas przejęła nad nim opiekę, bo cenił sobie swoją wolność.

Becky Thatcher

  Córka sędziego, która spodobała się Tomkowi, kiedy tylko ją zobaczył. Początkowo udawała niezainteresowaną chłopcem, potem jednak została jego narzeczoną. Kiedy dowiedziała się, że nie była pierwsza, przestała odzywać się do Tomka, z czasem jednak zmieniła zdanie. Dzieciom trudno było się pogodzić. Dopiero kiedy Sawyer wziął na siebie winę za podarcie książki nauczyciela, Becky wróciła do niego na dobre. Razem zgubili się w pieczarach Mac Dougala, jednak wyjście z opresji jeszcze bardziej ich do siebie zbliżyło.

Joe Harper

  Najlepszy przyjaciel Tomka. Razem się bawili i siedzieli w szkolnej ławce. Joe towarzyszył Sawyerowi i Huckowi Finnowi na wyspie, kiedy postanowili zostać piratami.

Amy Lawrence

  Pierwsza sympatia Tomka, którą chłopiec porzucił, kiedy zakochał się w Becky Thatcher. Później wykorzystywał ją, by wzbudzać w Becky zazdrość.

Pan Dobbins

  Nauczyciel w szkole. Często drzemał na lekcjach lub czytał książkę o anatomii, którą ukrywał przed uczniami w zamkniętej szufladzie. Był surowy i karał uczniów, używając przemocy. Nosił perukę, co chłopcy wykorzystali, robiąc mu kawał w dniu egzaminów.

Stary Jones

  Walijczyk, do którego Huck udał się po pomoc, kiedy wdowie Douglas groziło niebezpieczeństwo.

Pół-Indianin Joe

  Rozbójnik wzbudzający postrach w mieście. Podczas bójki na cmentarzu zabił doktora Robinsona i zrzucił winę na Muffa Pottera. Kiedy prawda wyszła na jaw, zniknął na jakiś czas, a potem udawał głuchoniemego Hiszpana. Był mściwy i okrutny. Jedna z jego kryjówek znajdowała się w pieczarach Mac Dougala. Został tam zamknięty i zmarł.

Muff Potter

  Stary pijak, który został niesłusznie oskarżony o zabójstwo doktora Robinsona. Został ocalony przed wyrokiem dzięki zeznaniom Tomka.

Pani Douglas

  Wdowa po byłym sędzim. Pół-Indianin Joe chciał zrobić jej krzywdę, ponieważ jej zmarły mąż kazał go kiedyś publicznie wychłostać. Kiedy dowiedziała się, że Huck ją uratował, postanowiła się nim zaopiekować.