Motyw dzieciństwa w literaturze

  Dzieciństwo to jeden z najważniejszych okresów rozwojowych w życiu człowieka. To właśnie wtedy kształtuje się większość cech, które posiadamy w dorosłości. We wczesnych epokach dziecko pojawiało się w literaturze jako postać niewinna i szczęśliwa. W romantyzmie zwrócono uwagę na jego ogromny potencjał jako bohatera indywidualnego i w wielu utworach dziecko zyskało status postaci pierwszoplanowej. Późniejsze odkrycia Freuda rzuciły całkiem nowe spojrzenie na dzieciństwo jako na najważniejszy okres życia człowieka, z którego wywodzić mogą się różnorakie traumy i cechy charakteru dorosłego. Badania te znacząco wpłynęły na literaturę, która zaczęła kłaść coraz większy nacisk na dzieciństwo bohaterów.

Motyw dzieciństwa – przykłady z lektur

Dziady cz. II

Adam Mickiewicz

  W utworze występują dwie postaci dziecięce – Józio i Rózia. Są to duchy lekkie, które opowiadają zebranym o swoim dzieciństwie. W swoim krótkim życiu nie zdążyły jeszcze nagrzeszyć i ich jedyną przewiną jest to, że były zbyt szczęśliwe. Proszą obecnych w cmentarnej kaplicy o ziarnko goryczy. Dopiero po zjedzeniu go, będą mogły dostać się do nieba - Kto nie zaznał goryczy ni razu/ Ten nie dozna słodyczy w niebie. Dzieciństwo jest tu zaprezentowane jako beztroska i wieczna uciecha.

Tren VIII

Jan Kochanowski

  Tren ten to wyraz bólu ojca po stracie ukochanej córki. Podmiot liryczny opisuje dzieciństwo Orszulki jako beztroskie, a samo dziecko jako grzeczne i roześmiane. Niestety adresatka wiersza zmarła w okresie wczesnego dzieciństwa. Ojciec tęskni za idyllicznym obrazem biegającej i śpiewającej córeczki. Zaznacza jak ogromną stratą jest dla wszystkich domowników brak jednej małej osóbki. Dom bez dziecka jawi się jako miejsce przytłaczające, smutne i naznaczone przez los.

Nasza Szkapa

Maria Konopnicka

  Dzieci Mostowiaków (Felek, Piotruś i Wicek) żyją w głębokiej nędzy. Ojciec, ze względu na chorobę żony i stratę pracy, decyduje się sprzedać łóżko dzieci. O dziwo, reagują one na tę wiadomość ekscytacją. Cieszą się, że mogą pomóc rodzicom. Budzi to również podziw wśród ich kolegów z podwórka. Jedyną stałą rzeczą w życiu chłopców była ukochana, tytułowa szkapa. Kiedy okazuje się, że z powodu doskwierającego braku pieniędzy trzeba sprzedać również uwielbione zwierzę, dzieci są zrozpaczone. Jednak po jakimś czasie rozumieją, że życie ich matki jest tego warte. Niestety, niedługo kobieta umiera. Przykre doświadczenia zostają w ich pamięci i zaburzają wesoły obraz dzieciństwa. Nędza, której chłopcu doświadczyli w tak młodym wieku przeplata się z pozytywnym ukazaniem chłopców jako troszczących się synów.

Przejdź do pełnej wersji

Lektury, w których występuje motyw dzieciństwa

Wszystkie motywy