Mały Książę
Antoine de Saint-Exupéry
Czas akcji: Akcja właściwa utworu rozgrywa się na przestrzeni około dziesięciu dni, prawdopodobnie w XX wieku. Retrospekcje przenoszą czytelnika do okresu dzieciństwa autora, a także do podróży Małego Księcia zarówno przed dotarciem na Ziemię, jak i po nim (na naszej planecie chłopiec przebywał dokładnie rok). W ostatnim rozdziale narrator wspomina, że od jego rozstania z Małym Księciem minęło sześć lat.
Miejsce akcji: Pustynia Sahara i bliżej nieokreślone miejsca, które Mały Książę odwiedził podczas rocznego pobytu na Ziemi, a także asteroidy: B-612 (planeta Małego Księcia), 325 (planeta Króla), 326 (planeta Pyszałka), 327 (planeta Pijaka), 328 (planeta Biznesmena), 329 (planeta Latarnika), 330 (planeta Geografa)
Gatunek literacki: „Mały Książę” łączy w sobie cechy baśni oraz powiastki filozoficznej
Epoka: Literatura współczesna lat 1939-1989
Motywy: miłości, dzieciństwa, dorosłości, dojrzewania, przyjaźni, kosmosu, bogactwa, marzeń, pracy, podróży, zwierząt, samotności, wyobraźni
Streszczenie lektury „Mały Książę”
Rozdział 1
Kiedy narrator miał sześć lat, w książce o dżungli natknął się na rysunek węża boa połykającego lwa. Zainspirowany faktem, że boa połykały swoje ofiary w całości, postanowił narysować połkniętego słonia. Niestety, dorośli nie rozumieli tego rysunku i myśleli, że to kapelusz. Narrator porzucił więc potencjalną karierę malarską, a w przyszłości został pilotem samolotu. Takie były oczekiwania dorosłych – aby robił coś pożytecznego. Kiedy ich spotykał, zawsze pokazywał im swój rysunek, by ocenić, czy są bystrzy. Nikt nigdy nie odgadł jednak jego prawdziwego znaczenia.
Rozdział 2
Pewnego razu samolot narratora miał awarię nad Saharą i pilot musiał wylądować pośrodku pustyni, tysiąc mil od najbliższych zamieszkałych terenów. Był zupełnie sam, a wody starczyć mu mogło tylko na osiem dni. Po pierwszej nocy nagle obudził go nieznajomy chłopczyk, prosząc o narysowanie baranka. Początkowo zdziwiony narrator odparł, że nie umiał rysować i pokazał mu swój rysunek, który wszyscy nazywali kapeluszem. Chłopiec odpowiedział: Nie! Nie! Nie chcę słonia w wężu boa. Boa jest bardzo niebezpieczny, a słoń nieporęczny. U mnie jest mało miejsca. Potrzebny mi baranek. Narysuj mi baranka.
Po kilku nieudanych próbach pilot narysował po prostu skrzynkę, mówiąc, że zwierzątko znajdowało się w środku. Chłopiec uznał, że właśnie takiego chciał. Tak narrator poznał Małego Księcia.
Rozdział 3
Mały Książę zachowywał się tak, jakby nie słyszał zadawanych mu pytań i narrator musiał składać informacje z rzucanych przez chłopca mimochodem słów. Przy jednej z rozmów dowiedział się na przykład, że Mały Książę pochodził z innej planety, która była bardzo mała.
Rozdział 4
Planeta Małego Księcia była niewiele większa od domu. Narrator podejrzewał, że była to asteroida B-612, którą odkrył w 1909 roku astronom z Turcji. Podał jej nazwe, oraz historię odkrycia, ponieważ uważał, że zyska tym wiarygodność w oczach dorosłych, i nie chciał, by ktokolwiek uważał jego książkę za błahostkę. Minęło sześć lat, od kiedy Mały Książę odszedł ze swoim barankiem, a wspomnienia o nim wciąż wzbudzały w narratorze smutek. Nie chciał go nigdy zapomnieć, więc oprócz spisania jego historii, postanowił dołączyć do książki własne ilustracje. Niestety nie wszystkie dobrze oddawały rzeczywistość, bo narrator mylił się w niektórych szczegółach i ciężko było mu wrócić po wielu latach do rysowania, a dodatkowo Mały Książę nigdy niczego nie wyjaśniał.
Rozdział 5
Narrator codziennie przypadkiem zdobywał nowe informacje o planecie i podróży Małego Księcia. Na przykład trzeciego dnia chłopiec próbował dowiedzieć się, czy baranki mogą zjadać kiełkujące baobaby. Okazało się bowiem, że na jego malutkiej planecie, poza niegroźnymi roślinami, znajdowały się także nasiona baobabów, które przez to, że wyrastały do ogromnych rozmiarów, mogły korzeniami doprowadzić do rozpadu planety. Mały Książę musiał więc regularnie wyrywać ich pędy (wyrobił sobie zwyczaj dokonywania tego po porannej toalecie). Zgodnie z prośbą chłopca narrator zawarł w książce ilustrację i ostrzeżenie przed baobabami dla wszystkich, którzy mogliby kiedyś zabłądzić na jakiejś asteroidzie. Znał bowiem planetę, której leniwy mieszkaniec zignorował trzy krzewy i źle się to skończyło.
Rozdział 6
Czwartego dnia Mały Książę wyznał, że lubił zachody słońca, i chciał jakiś natychmiast obejrzeć. Zapomniał bowiem, że Ziemia była dużo większa niż jego planeta, na której wystarczyło przejść kilka kroków dalej, by oglądać zmierzch na nowo. Opowiedział, jak pewnego dnia widział zachód słońca aż czterdzieści razy, a potem dodał: kiedy ktoś jest bardzo smutny, to kocha zachody słońca.
Rozdział 7
Piątego dnia narrator nie mógł poluzować śruby w silniku i był bardzo zdenerwowany, ponieważ bał się, że nie uda mu się naprawić samolotu i umrze na pustyni. Mały Książę próbował dowiedzieć się wtedy, po co niektóre kwiaty hodowały kolce, skoro nawet mimo ich posiadania mogły zostać zjedzone. Zirytowany pytaniami narrator odpowiedział, że zajmuje się poważnymi sprawami. To rozgniewało Małego Księcia, który wypomniał pilotowi, że mówił jak dorosły. Następnie opowiedział mu historię czerwonego pana żyjącego na pewnej planecie, który nie zajmował się niczym poza dodawaniem i powtarzaniem cały dzień: Jestem poważnym człowiekiem!, choć wcale nie był człowiekiem, tylko grzybem. Wreszcie Mały Książę przyznał, dlaczego temat baranków zjadających kwiaty z kolcami był dla niego taki ważny: Jeżeli ktoś kocha kwiat, który istnieje w jednym tylko egzemplarzu pośród milionów i milionów gwiazd, wystarczy mu patrzeć na te gwiazdy, a będzie szczęśliwy. Mówi sobie: „Mój kwiat jest gdzieś tam…”. Ale jeżeli baranek zje kwiat, to jakby dla niego nagle zgasły wszystkie gwiazdy! Potem zaczął płakać, a narrator próbował go pocieszyć.
Bohaterowie lektury „Mały Książę”
Narrator
Pilot samolotu, który w dzieciństwie chciał zostać malarzem. Krytykował dorosłych, między innymi za brak wyobraźni oraz uwielbienie dla cyfr. Pewnego razu jego samolot miał awarię nad Saharą. Naprawa trwała dziesięć dni, w trakcie których narrator poznał Małego Księcia i zaprzyjaźnił się z nim.
Mały Książę
Chłopiec o złocistych włosach, który zamieszkiwał asteroidę B-612. Opuścił ją, kiedy nie mógł porozumieć się ze swoją różą. Odwiedzał sąsiednie planety, aż w końcu trafił na Ziemię. Tam zrozumiał, czym były miłość, przyjaźń i odpowiedzialność. Nigdy nie odpowiadał na zadawane mu pytania, choć sam ciągle był czegoś ciekawy.
Róża
Piękny kwiat, choć próżny, nieustannie pragnął komplementów i opieki ze strony Małego Księcia. By wzbudzić w chłopcu wyrzuty sumienia, róża opowiadała różne kłamstwa lub udawała chorobę. Ostatecznie przyznała się do błędu, wyznając swojemu opiekunowi miłość.
Lis
Zaprzyjaźnił się z Małym Księciem, ucząc go oswajania, przyjaźni i odpowiedzialności.
Wąż
Uważał się za potężną istotę, ponieważ jego dotyk mógł odesłać każdego tam, skąd przybył. Mówił bardzo zagadkowo. Swoim ukąszeniem pomógł wrócić Małemu Księciu na jego planetę.
Król
Mieszkaniec asteroidy 325. Uważał wszystkich za swoich poddanych. Znał jednak ograniczenia swojej władzy i wiedział, że nie mógł na przykład zmusić Słońca do zachodu.
Pyszałek
Mieszkaniec asteroidy 326. Każdego napotkanego człowieka uważał za swojego admiratora, ponieważ czuł się najpiękniejszy, najmądrzejszy i najbogatszy na swojej planecie. Zapytany przez Małego Księcia, po co mu admirator, skoro mieszkał sam, zniknął.
Pijak
Mieszkaniec asteroidy 327. Ze względu na swój nałóg wpadł w błędne koło: pił, ponieważ wstydził się, że pije.
Biznesmen
Mieszkaniec asteroidy 328. Uważał się za bardzo poważnego człowieka. Jego jedynym zajęciem było liczenie gwiazd. Uznał, że posiadał je wszystkie, ponieważ jako pierwszy o tym pomyślał. Zapisywał ich liczbę na kartce, a potem zamykał w szufladzie, nazywając to lokatą w banku.
Latarnik
Mieszkaniec najmniejszej asteroidy - 329. Jego obowiązkiem było zapalanie lampy o zmroku i gaszenie jej o świcie, co było trudne, ponieważ planeta obracała się raz na minutę. Był wierny zasadom, a najbardziej na świecie lubił spać.
Geograf
Mieszkaniec asteroidy 330. Starszy pan siedzący nad wielką księgą, któremu brakowało eksploratorów, przez co nie wiedział nic o ukształtowaniu własnej planety.
Zwrotniczy
Napotkany przez Małego Księcia w trakcie wędrówki po Ziemi. Wysyłał grupy po tysiąc podróżnych pociągami raz w lewą, raz w prawą stronę, by pomóc im znaleźć miejsce, w którym będą szczęśliwsi.
Sprzedawca
Sprzedawał tabletki gaszące pragnienie, dzięki którym można było nie pić przez tydzień, oszczędzając dzięki temu pięćdziesiąt trzy minuty. Mały Książę spotkał go, błąkając się po Ziemi.
Motywy literackie w lekturze „Mały Książę”
Motyw miłości
Motyw dzieciństwa
Motyw przyjaźni
Motyw marzeń
Motyw pracy
Motyw podróży
Motyw samotności
Motyw wędrowca