Pinokio

Carlo Collodi

  • Szkoła podstawowa
  • Lektura uzupełniająca

Czas akcji: Nieokreślony – trwa ponad dwa lata, ponieważ tyle czasu Dżeppetto spędził w brzuchu rekina.

Miejsce akcji: Bliżej nieokreślone – Dżeppetto mieszkał w nienazwanym miasteczku. Pinokio podczas swoich podróży odwiedził także miejsca fantastyczne, takie jak Kraina Głupków, Wyspa Pracowitych Pszczół czy Kraina Zabawek.

Gatunek literacki: Powieść dla dzieci

Epoka: Pozytywizm

Motywy: fantastyczne, dzieciństwa, dziecka, kłamstwa, ojca, matki, szkoły, nauki, pracy, lenistwa, nieposłuszeństwa, zabawy, kary, zwierząt, pieniędzy, śmierci, zagrożenia, więzienia, przewinienia, kary, pouczenia, przemiany wewnętrznej, poświęcenia

Streszczenie lektury „Pinokio”

Rozdział 1. Jak to się stało, że majster Wisienka, stolarz, znalazł kawałek drzewa, który płakał i śmiał się jak dziecko

  Pewnego razu majster Antonio, zwany Wisienką, chwycił w swojej pracowni kawałek drzewa, by zrobić nogę do stolika. Nagle usłyszał cichy głosik, proszący, by nie bić zbyt silnie. Myślał, że mu się wydawało, kiedy jednak uderzył w drewno, to zawyło z bólu. Przekonany, że ktoś ukrył się w środku, stolarz zaczął nim uderzać o ściany. Ponieważ nic nie usłyszał, wrócił do pracy. Przy heblowaniu jednak drzewo zaczęło chichotać. Przestraszony Wisienka upadł na ziemię.

Rozdział 2. Majster Wisienka ofiarowuje kawałek drzewa swojemu przyjacielowi imieniem Dżeppetto; pragnie on wystrugać cudownego pajaca, który potrafiłby tańczyć, fechtować się i robić karkołomne skoki

  Nagle do warsztatu zapukał staruszek Dżeppetto. Chciał wystrugać sobie pajaca, żeby wędrować z nim po świecie i zarabiać pieniądze. Nagle jakiś głosik zawołał: Brawo, Mamałyga! Dżeppetto zdenerwował się, bo nie lubił tego przezwiska. Myślał, że to Wisienka mu dokuczał. Mężczyźni zaczęli się bić. Pościągali sobie nawzajem peruki, co skłoniło ich do pogodzenia się. Dżeppetto wyjaśnił, że przyszedł poprosić o kawałek drewna na wystruganie pajaca. Uradowany Antonio wziął w ręce gadające drzewo. Wtedy ono się wyrwało i zaczęło okładać drugiego staruszka po goleniach. Przez to mężczyźni znów zaczęli się kłócić i bić. Kiedy emocje opadły, podali sobie dłonie, a Dżeppetto wrócił z drewnem do domu.

Rozdział 3. Wróciwszy do domu, Dżeppetto przystępuje natychmiast do sporządzenia pajaca i nadaje mu imię Pinokio. Pierwsze psoty pajaca

  W skromnej izdebce Dżeppetto zaczął strugać pajaca. Postanowił nazwać go Pinokio. Kiedy strugał kolejne części jego ciała, zaczynały ożywać i mu dokuczać. Skończonego pajaca starzec postawił na podłodze, by nauczyć go chodzić. Pinokio szybko zaczął biegać, aż wreszcie dopadł do drzwi i wybiegł na ulicę. Dżeppetto krzyczał, jednak przechodnie nie chcieli mu pomóc. Dopiero karabinier spróbował zatrzymać pajaca, chwytając go za jego ogromny nos. Oddał go biednemu Dżeppettowi, który natychmiast pogroził Pinokiowi. Przechodnie zaczęli plotkować o okrucieństwie starca wobec chłopców. Słysząc to, karabinier go aresztował, a pajaca puścił wolno.

Rozdział 4. Przygoda Pinokia z Gadającym Świerszczem, z której widzimy, że niegrzeczne dzieci bardzo nie lubią, gdy je karcą ci, co są od nich mądrzejsi

  Pinokio wrócił do domu i zaryglował drzwi. Nagle odezwał się do niego Gadający Świerszcz. Pajac chciał go wyrzucić. Świerszcz przestrzegł go, że dzieci buntujące się przeciw rodzicom nigdy nie są szczęśliwe na świecie. Pinokio nie zamierzał go słuchać. Nie chciał się uczyć. Pragnął się bawić i prowadzić życie włóczęgi. Gadający Świerszcz przestrzegł, że pajacowi grozi los osła, z którego wszyscy będą się śmiali. Wreszcie obrażony Pinokio wziął młotek i rzucił nim w owada, zabijając go.

Rozdział 5. Pinokio jest głodny i szuka jaja, żeby zrobić sobie jajecznicę, ale jajecznica ulatuje mu przez okno

  Pinokio o zmierzchu zrobił się bardzo głodny. Zaczął szukać jedzenia po całym domu, a jego długi nos ciągle rósł. Nie mogąc nic znaleźć, zaczął płakać, aż wreszcie zobaczył jajko. Zastanawiał się, jak je przyrządzić. Kiedy jednak rozbił skorupkę, wyskoczyło z niej Kurczątko, dziękując za oszczędzenie trudu. Od razu uciekło przez okno. Pajac znów zaczął płakać, przyznając rację Gadającemu Świerszczowi. Postanowił udać się do wioski, licząc, że ktoś da mu trochę chleba.

Rozdział 6. Pinokio zasypia z nogami na fajerce z żarem i następnego ranka budzi się z opalonymi stopami

  Na zewnątrz szalała burza, mimo to przestraszony Pinokio ruszył do wioski. Ze względu na późną porę była już opustoszała. Zadzwonił do jednego z domów i poprosił o kawałek chleba. Mieszkający tam starzec myślał, że ma do czynienia z jakimś łobuzem, dlatego oblał pajaca wodą. Zmęczony i głodny Pinokio wrócił do domu. Przemoczone stopy oparł o fajerkę z żarem i tak zasnął. We śnie drewniane stopy zmieniły się w popiół. Rano obudził go Dżeppetto.

Rozdział 7. Dżeppetto wraca do domu i daje pajacowi śniadanie, które biedaczysko przyniósł dla siebie

  Pinokio zerwał się, by odsunąć zasuwkę drzwi, jednak przez brak stóp od razu się przewrócił. Powiedział, że stopy zjadł mu kot, dlatego nie może otworzyć ojcu. Dżeppetto nie chciał w to uwierzyć. Zdenerwował się i wszedł przez okno. Bardzo się przejął, kiedy zobaczył, że stopy pajaca się spaliły. Wtedy Pinokio opowiedział mu całą historię z poprzedniego dnia. Dżeppetto, słysząc o wielkim głodzie pajaca, postanowił oddać mu trzy gruszki, które miał na swoje śniadanie. Pinokio nie chciał zjeść skórek ani ogryzków, lecz ojciec zabronił mu je wyrzucać. Okazało się, że pajacyk był tak głodny, że wkrótce pochłonął także części owocu, które go brzydziły. Dżeppetto przypomniał, że nie powinno się przyzwyczajać do rzeczy zbyt wyszukanych, bo nigdy nie wiadomo, co się w życiu przydarzy.

Rozdział 8. Dżeppetto dorabia Pinokiowi nogi i sprzedaje własny kaftan, żeby mu kupić elementarz

  Pinokio zaczął płakać, że chce nowe nogi. Dżeppetto chciał go ukarać za poprzednie psoty i nie zgodził się od razu. Przebłagała go dopiero obietnica wyuczenia się przez pajaca rzemiosła, by być dla ojca podporą w starości. W godzinę stopy były gotowe, a Pinokio zaczął tańczyć z radości. Powiedział, że od razu pójdzie do szkoły. Dżeppetto nie miał pieniędzy, jednak zrobił dla niego śliczne ubranie z papieru, kory i ośrodki chleba. Pinokiowi brakowało tylko elementarza. By móc go kupić, Dżeppetto sprzedał swój kaftan, choć na zewnątrz padał śnieg. Wdzięczny pajac całował ojca po twarzy.

Rozdział 9. Pinokio sprzedaje elementarz, żeby pójść do teatru marionetek

  Pinokio, idąc do szkoły, myślał o tym, że szybko nauczy się nowych umiejętności, zarobi dzięki nim pieniądze i kupi ojcu nowy, piękny kaftan. Nagle usłyszał muzykę. Poszedł w jej kierunku i dowiedział się, że właśnie zaczęło się przedstawienie Wielkiego Teatru Marionetek. Wstęp kosztował cztery soldy. Najpierw chciał pożyczyć pieniądze od stojącego obok chłopca. Potem próbował mu sprzedać swoje ubranie. Na koniec zaoferował elementarz. Nieznajomy wciąż się nie zgadzał, ale książkę kupił handlarz starzyzną.

Rozdział 10. Marionetki rozpoznają w Pinokiu swego braciszka i urządzają mu ogromną owację; ale w najpiękniejszej chwili ukazuje się Ogniojad, dyrektor teatrzyku marionetek, i pajacykowi grozi smutny koniec

  Występujące na scenie marionetki zauważyły nagle Pinokia i przestały grać. Zaczęły wiwatować, zapraszając go do siebie. Publiczność zaczęła się niecierpliwić. Radość marionetek przerwało pojawienie się olbrzymiego dyrektora teatru. Powiedział, że wieczorem rozliczy się z Pinokiem za wywołanie zamętu. Po skończonym przedstawieniu zawiesił pajaca na gwoździu i przygotował kolację. Kiedy w piecu zabrakło mu drewna, kazał marionetkom, Arlekinowi i Pulczinelli, przynieść Pinokia. Chciał go wrzucić do ognia.

Przejdź do pełnej wersji

Bohaterowie lektury „Pinokio”

Pinokio

  Drewniany pajacyk, wyrzeźbiony przez Dżeppetta. Od początku psocił. Bardzo nie chciał się uczyć, męczyła go praca, wolał wieść życie włóczęgi. Nawet kiedy zdawał się rozumieć, że popełnia błędy i bycie nieposłusznym działa tylko na jego szkodę, zaraz znów dawał się namówić na zrobienie czegoś złego. Ostatecznie jednak wykazał się odwagą, dobrym sercem, a także zdolnością do ciężkiej pracy, by wspomóc swoich bliskich. Dzięki temu z pajacyka zmienił się w prawdziwego chłopca.

Dżeppetto

  Staruszek, który wyrzeźbił Pinokia i został jego ojcem. Mimo biedy chciał mu zapewnić możliwość nauki. Choć jego syn okazał się niegrzeczny, nie przestawał go poszukiwać i dbał o jego dobro.

Wróżka o błękitnych włosach

  Pinokio poznał ją jako dziewczynkę, która pomogła mu, kiedy zbójcy powiesili go na Wielkim Dębie. Chciała zaopiekować się pajacykiem i jego tatą, pozwoliła nazywać się siostrą. Kiedy Pinokio zniknął, zamknięty na cztery miesiące w areszcie, miała umrzeć z żalu po nim. Potem jednak pajacyk spotkał ją znowu na Wyspie Pracowitych Pszczół. Wtedy była już dorosła, więc nazywał ją mamą. Obiecała mu, że jeśli będzie grzeczny, stanie się prawdziwym chłopcem. Według słów Pinokia miała czuwać nad nim, nawet kiedy uciekł do Krainy Zabawek. Widział ją pod postacią kozy tuż przed połknięciem przez wielkiego rekina. Kiedy zachorowała, pajacyk oddał jej wszystkie pieniądze, dzięki czemu udowodnił, że może się stać prawdziwym chłopcem.

Lis i Kot

  Oszuści, którzy okradali ludzi z pieniędzy, wmawiając im, że mogą pomnożyć swoje majątki, zakopując je w ziemi na Polu Głupców.

Knot

  Naprawdę miał na imię Romeo. Był ulubionym kolegą Pinokia ze szkoły, a przy tym strasznym łobuzem. Namówił pajacyka, by pojechał z nim do Krainy Zabawek. Tam, po pięciu miesiącach, obaj zostali zmienieni w osły. Knot trafił do ogrodnika Dżandżo, gdzie po kilku miesiącach zmarł.

Alidor

  Buldog, którego karabinierzy wysłali w pościg za Pinokiem, kiedy ten został oskarżony o zranienie Gienia. Skoczył za nim do wody, a ponieważ nie umiał pływać, pajacyk musiał go uratować. Odwdzięczył się potem, wyciągając Pinokia z jaskini rybaka.

Ogniojad

  Dyrektor Teatru Marionetek. Był ogromny i groźny, ale ostatecznie okazał Pinokiowi litość. Podarował mu nawet pięć złotych cekinów, by mógł kupić swojemu ojcu nowy kaftan.

Gadający Świerszcz

  Przestrzegał Pinokia przed nieposłuszeństwem ojcu, za co został uderzony młotkiem. Potem pojawił się ponownie jako cień i jako lekarz w domu Wróżki. Na koniec udzielił Pinokiowi i jego ojcu schronienia we własnym domu, podarowanym mu przez Wróżkę.

Gienio

  Kolega Pinokia ze szkoły, który został ranny podczas bójki na plaży.

Majster Wisienka

  Stolarz i przyjaciel Dżeppetta. To on podarował starcowi kawałek gadającego drewna na wyrzeźbienie pajacyka.

Ślimak

  Kamerdyner Wróżki.

Przejdź do pełnej wersji

Motywy literackie w lekturze „Pinokio”

Wszystkie lektury