Balladyna

Krótkie

Akt pierwszy

  Władca zamku, hrabia Kirkor, przybywa do zamieszkałego na terenie lasu Pustelnika w celu zasięgnięcia rady odnośnie do wyboru przyszłej żony. Starzec wyjawia księciu prawdę o swoim pochodzeniu i przeszłości. Okazuje się, że jest królem Popielem III, ale został wygnany przez swojego brata – Popiela IV. Pustelnik tłumaczy też, że ten nie jest godnym następcą tronu; korona, którą nosi, jest fałszywa, a prawdziwą sam Popiel III zakopał w ziemi. Kirkor deklaruje wówczas prawowitemu władcy pomoc w odzyskaniu tronu. W ramach wdzięczności Pustelnik radzi młodzieńcowi, aby poślubił dziewczynę prostą, wywodząca się z ludu.
  Nad pobliskie jezioro przybywają dwa diabliki: Skierka i Chochlik. Jakiś czas później pojawia się wybudzona z zimowego snu Goplana. Jest ona leśną nimfą oraz królową jeziora Gopło. Zakochała się w Grabcu, o czym opowiada Skierce. Kiedy mężczyzna zjawia się w pobliżu jeziora, królowa pragnie zdobyć jego uczucie i wyznaje mu miłość. Zrozpaczona brakiem wzajemności postanawia dopilnować, aby ukochana młodzieńca, Balladyna, spotkała się z Kirkorem, a potem została jego żoną. W tym celu każe Chochlikowi całą noc wodzić Grabca po lesie, a Skierce skierować hrabiego na drogę prowadzącą do domu Wdowy – matki Balladyny i Aliny. Zadaniem Skierki jest zepsucie deski w moście, przez który książę będzie przejeżdżać. Intryga Goplany okazuje się skuteczna i Kirkor zatrzymuje się w chacie zamieszkałej przez Wdowę i jej dwie córki. Hrabia zakochuje się jednak nie tylko w Balladynie, lecz również w Alinie. Postanawia pojąć za żonę jedną z dziewcząt. Skierka proponuje, aby zorganizował zawody w zbieraniu malin. Siostra, która nazbiera ich więcej, zostanie jego żoną. Sugestia diablika bardzo się księciu spodobała. Leśna rywalizacja sióstr ma się rozpocząć nad ranem.

Akt drugi

  Goplana dowiaduje się, że mimo prób i starań diablików Grabiec i tak spotkał się z Balladyną. Dlatego zamienia ukochanego w płaczącą wierzbę. Rankiem siostry ruszają do lasu i rozpoczynają się zawody w zbieraniu malin. Alinie szybciej udaje się wykonać zadanie, więc zazdrosna tytułowa bohaterka decyduje się zabić siostrę i przejąć jej zbiory. Obserwatorem tego zdarzenia jest Grabiec zamieniony w drzewo, a także Goplana i Skierka kryjące się przed wzrokiem morderczyni. Po dokonanej zbrodni na czole Balladyny pojawia się znamię w postaci krwawej plamy. Ciało Aliny znajduje pasterz Filon, który zakochuje się w martwej dziewczynie. Na wyniki zbiorów czeka nie tylko Kirkor, lecz także matka dziewcząt. Tymczasem z lasu powraca sama Balladyna, która twierdzi, że jej siostra uciekła z jakimś młodzieńcem. Balladyna zostaje więc żoną Kirkora.

Akt trzeci

  Po spaleniu chaty Wdowy kobiety udają się z księciem na zamek. Wkrótce potem rycerski hrabia wyjeżdża, aby podjąć próbę przywrócenia na tron Popiela III. Żądna władzy Balladyna postanawia natomiast rozpocząć swoją dyktaturę. Zaczyna wypierać się znajomych – wypędza ich, kiedy chcą ją odwiedzić. Nie wpuszcza nawet Grabca, który odzyskał już swoją ludzką postać, a własną matkę zamyka w wieży. Kirkor, za radą Pustelnika, postanawia zweryfikować lojalność żony. Wysyła więc na zamek zapieczętowaną skrzynię z poleceniem jej nieotwierania. Balladyna, pragnąc się pozbyć piętna swojej zbrodni, także udaje się po radę do Pustelnika. Ten jednak tłumaczy, że jedyną możliwością pozbycia się plamy na czole jest starcie jej przez zmarłą Alinę. Przestraszona bohaterka ucieka. Goplana, która dalej kocha Grabca, postanawia przemienić go w króla dzwonkowego i włożyć mu na głowę koronę Lecha, wspomnianą wcześniej przez Pustelnika. Gdy Balladyna samotnie rozmawia sama ze sobą o popełnionej zbrodni, podsłuchuje ją dowódca straży – Fon Kostryn. Od tego momentu staje się sprzymierzeńcem tytułowej bohaterki. W tym czasie na zamku pojawia się wysłannik Kirkora z zapieczętowaną skrzynią. W obawie przed odkryciem mrocznej tajemnicy i za radą Fon Kostryna Balladyna zabija posłańca.

Balladyna

  Tytułowa bohaterka tragedii, siostra Aliny, córka Wdowy, żona Kirkora, królowa. Jest postacią żądną władzy, złą i bezlitosną, nawet wobec swoich krewnych. Wyrzeka się swojej rodzicielki i pozbawia ją dachu nad głową, mimo że ta zawsze ją faworyzowała. Jest bezwzględna, dąży po trupach do celu, eliminując wszystkich, którzy są dla niej zagrożeniem, kolejno: Alinę, gońca, Grabca, Kirkora i Fon Kostryna.. Ginie porażona piorunem. Mimo że nie żył już nikt, kto wiedział o jej zbrodniach, to zemściła się na niej natura – jedna z bohaterek dramatu. Znakiem, że nad wszystkim władzę trzyma sprawiedliwość dziejowa, jest znamię, które pojawiło się na czole Balladynę zaraz po zabiciu przez nią Aliny. Główna bohaterka tak naprawdę nie była lojalna wobec nikogo – wyrzekła się nawet uczucia do Grabca, z którym miała romans przed poznaniem Kirkora. Balladyna wstydziła się swojego wiejskiego pochodzenia i połączyła siły z Fon Kostrynem, by dojść do władzy. Ostatecznie nawet jego zabiła.

Alina

  Młodsza siostra Balladyny. Jest ucieleśnieniem uczciwości, skromności oraz szlachetności. Ceni wartość rodziny, nie przywiązuje wagi do spraw materialnych czy statusu społecznego. Jest szybsza w zbieraniu malin i pierwsza zapełnia dzbanek. Ginie z rąk zazdrosnej i zawistnej siostry. Alina naprawdę kochała Kirkora i byłaby dla niego dobrą żoną. Mimo że charakteryzowały ją same pozytywne cechy, to ulubienicą matki była starsza córka.

Wdowa

  Matka dwóch córek – Aliny i Balladyny. Bezwarunkowo i bezgranicznie kocha swoje dzieci. Od początku akcji utworu jednak faworyzuje starszą córkę – Balladynę. Później zostaje przez nią zamknięta w wieży, głodzona, wyrzucona z zamku podczas burzy, a kiedy próbuje popełnić samobójstwo, urywa się gałąź, do której przywiązany jest sznur. Ginie podczas tortur, podczas których nie wyjawia imienia Balladyny jako tej, która przyczyniła się do wszystkich jej cierpień.

Kirkor

  Rycerski hrabia posiadający zamek, mąż Balladyny. Jest moralnym, prawym i honorowym człowiekiem, idealistą, który potrzeby narodu przedkłada nad własne dobro. Zaraz po ślubie wyjeżdża, by zabić Popiela IV i przywrócić tron prawowitemu władcy – Pustelnikowi. Ginie zamordowany przez Fon Kostryna podczas bitwy w Gnieźnie. Nigdy nie dowiedział się, że jego żona jest zbrodniarką.

Fon Kostryn

  Naczelnik straży na zamku Kirkora, pochodzi z Niemiec. Jest zaślepiony swoją ambicją i żądzą władzy. Knuje intrygę z Balladyną, ponieważ początkowo liczy na majątek. To właśnie on jest świadomy zbrodni żony Kirkora: podsłuchuje jej spowiedź, a później pomaga jej w kolejnych zabójstwach. Ginie, konkurując o koronę z Balladyną – zostaje przez nią otruty.

Pustelnik

  Samotnik żyjący w lesie, a w rzeczywistości, zdetronizowany i wygnany przez swojego brata, król Popiel III. Bohater ubolewa nad losami Polski. Obwinia się, o to, że rządy jego brata, Popiela IV, są brutalne i krwawe. Udziela ludziom cennych wskazówek i rad, jest bowiem uważany za mędrca. Kirkor chce przywrócić go do władzy, jednak ostatecznie Pustelnik zostaje powieszony na polecenie Balladyny.

Grabiec

  Syn organisty, który miał problem alkoholowy. Zalotnik Balladyny. Podobnie jak ona jest żądny władzy. Zakochuje się w nim Goplana, która, rozczarowana odrzuceniem jej uczuć, zamienia go w płaczącą wierzbę. Później jednak, chcąc zyskać sobie jego przychylność, czyni z niego króla dzwonkowego. Zostaje zamordowany przez Balladynę po uczcie na zamku Kirkora, ponieważ jest posiadaczem prawdziwej korony Lecha.

Filon

  Pasterz, który błąka się po lesie, szukając swojego ideału kobiety. Gdy natrafia na ciało zmarłej Aliny, zakochuje się w niej. Filon jest bohaterem romantycznym i żyje w świecie marzeń i ideałów.

Goplana

  Królowa jeziora Gopło. Jest postacią fantastyczną, nimfą wodną – bardzo egoistyczną i mściwą. Zakochuje się w Grabcu, który nie jest nią zainteresowany. Chcąc zyskać sobie przychylność ukochanego, kieruje ludzkimi losami, wpływając na przebieg wydarzeń. Jej manipulacje doprowadzają do tragicznych w skutkach sytuacji i z tego powodu w ramach kary opuszcza swoje królestwo. Udaje się z kluczem żurawi na północ. Sługami Goplany były Skierka i Chochlik.

Skierka i Chochlik

  Postaci fantastyczne, diabliki, które służą Goplanie. Pierwszy z nich jest uważany za bystrego, a drugiego charakteryzuje lenistwo. Dysponują magicznymi zdolnościami.

Gralon

  Goniec Kirkora. Przynosi Balladynie skrzynię od męża, której ta nie ma prawa otworzyć. Kobieta obawia się, że wie on więcej, niż powinien, więc w obecności Kostryna postanawia go zabić.