Motyw biedy w literaturze

Biedny rybak

Pierre Puvis de Chavannes

  Na pierwszym planie obrazu widać wychudzoną postać rybaka w zniszczonych ubraniach, co świadczy o jego nędzy. Stoi na łodzi w skruszonej postawie. Głowę i wzrok ma spuszczony, a ręce skrzyżowane. Przemawia przez niego nie tylko ubóstwo, ale i pokora. Może być alegorią ludzkiego losu, który często stawia człowieka w ciężkiej życiowej sytuacji. Włosy rybaka przypominają z daleka koronę cierniową. Zresztą jego twarz i postawa również przywodzą na myśl postać samego Chrystusa. Tego, który był wzorem ubóstwa i pokory. Na drugim planie kobieta, najpewniej żona rybaka, szuka czegoś do zjedzenia. Ona także jest skromnie ubrana. Z tyłu na trawie siedzi dziecko. Owinięte jedynie w płachtę, której czerwony kolor może oznaczać cierpienie. Dziecko może być zarówno jedynym symbolem nadziei na lepszą przyszłość, jak i zapowiedzią dorosłego życia, które będzie naznaczone bólem. Barwy obrazu również nie zwiastują niczego dobrego. Są przygaszone i wprawiają w zadumę nad ludzkim życiem. Wiele jednak zależy od postawy człowieka – można być zupełnie biernym wobec losu albo z pokorą znosić trudności, ale mimo wszystko się nie poddawać.

Marta

Eliza Orzeszkowa

  Główna bohaterka powieści, Marta Świcka, straciła męża. Zostały z małą córeczką Jancią bez środków do życia. Kobieta nie pracowała i nikt też jej do tego nie przygotował. Sprzedała stare mieszkanie, a później inne przedmioty, żeby tylko zdobyć trochę pieniędzy. Starała się znaleźć pracę, lecz brak jej było kwalifikacji. Żyły z córką w biedzie. Często nie miały czym rozpalić ognia w kominku. Kiedy Jancia zachorowała, Marcie szybko zabrakło funduszy na leki, więc poszła do sklepu żebrać. Ostatecznie ukradła jednemu z klientów trzy ruble. Rewirowy i tłum na ulicy zaczął ją gonić. Wtedy Marta wpadła na żelazne szyny, gdzie została przejechana przez wóz. Ta tragiczna historia ukazuje realia XIX wieku, kiedy kobiety nie miały możliwości rozwoju ani pracy. Bieda Marty i brak perspektyw na zmiany sprawiły, że dopuściła się czynu, którego nigdy nie chciała popełnić.

Nasza szkapa

Maria Konopnicka

  W noweli została przedstawiona historia rodziny: małżeństwa z trzema synami. Matka ciężko zachorowała, a ojciec nie mógł zarabiać. Brakowało im pieniędzy na jedzenie i lekarstwa. Ojciec zaczął sprzedawać przedmioty codziennego użytku. Doszło do tego, że trzeba było sprzedać trzy najważniejsze przedmioty w domu: rondel, moździerz i garnek. Jednak wszyscy potencjalni nabywcy uznali je za mało warte. Ojciec tak kochał żonę, że sprzedał nawet swoją harmonijkę. Chciał spełnić każde polecenie lekarza. Jednak ich dom pustoszał, żyli w jeszcze większej biedzie, a matce wcale się nie polepszało. Ojciec podjął decyzję o sprzedaży szkapy. Z matką wciąż było źle i pewnej nocy umarła. Nowela pokazuje, że istnieje prawdziwa miłość. Nawet jeśli wymaga ona najwyższej troski o drugą osobę, to w każdym położeniu można ją ofiarować. Niestety jednak nie zawsze udaje się wygrać ze śmiercią.