Motyw zemsty w literaturze

  Doznając krzywdy, automatyczną reakcją naszej psychiki jest chęć zemsty, odegrania się i sprawienia by napastnik zapłacił za swoje czyny. Nie myślimy wtedy o tym czy jest to etyczne lub moralne. Liczy się tylko to by odpłacić się za popełniony czyn. Zemsta jest bardzo częstym motywem przewijającym się w sztuce czy literaturze, ze względu na to, że trudno jednoznacznie określić czy jest dobra czy zła. Niektórzy uważają, że dokonanie zemsty to kwestia honoru dla innych jednak czyn ten będzie prowadził tylko do kolejnych kłótni i waśni. Dla wielu bohaterów literackich zemsta stanowi cel życia, staje się ich obsesją, która nie daje im spokojnie żyć.

Motyw zemsty – przykłady z lektur

Balladyna

Juliusz Słowacki

  Utwór opowiada historię dwóch sióstr Aliny i Balladyny, które żyły wraz ze starszą matką w leśnej chatce. Pewnego dnia przybył do nich książę i obiecał poślubić tą z nich, która zbierze więcej malin. Alinie udało się wygrać ten pojedynek, dlatego jej zazdrosna siostra postanowiła ją zabić by sama zostać królową. Balladyna na swojej dalszej drodze popełnia kolejne morderstwa i jak się wydaje jest zupełnie bezkarna. Udaje jej się zdobyć władzę o jakiej marzyła i pozbyć wszystkich, którzy mogliby jej zaszkodzić. Zemsta na Balladynie przychodzi z zupełnie nieoczekiwanej strony. To sama przyroda postanawia ukarać okrutną królową za morderstwa jakich się dopuściła i dziewczyna zostaje trafiona przez piorun.

Kordian

Juliusz Słowacki

  Kordian to młody chłopak, który początkowo nieszczęśliwie zakochany i słaby psychicznie próbuje popełnić samobójstwo. Po tym wydarzeniu udaję się on w podróż dzięki której poznaje wartości rządzące światem i staje się prawdziwym patriotą. Zaczyna wierzyć w to, że ma zadanie wyzwolenia Polski spod rządów rosyjskich, a jego ostateczną zemstą ma być zabicie cara. Choć kierują nim szlachetne pobudki ostatecznie Kordian nie potrafi dokonać morderstwa z uwagi na to, że przywódca Rosjan koronował się wcześniej na króla Polski. Dokonanie zemsty uniemożliwiają mu honor i ideały jakie wyznaje.

Zemsta

Aleksander Fredro

  Głównym wątkiem utworu jest spór Cześnika z Rejentem o mur stanowiący granicę między ich częścią zamku. Konflikt sąsiadów trwa od wielu lat i obaj robią wszystko by pozbyć się siebie nawzajem. Rejent podejmuje próbę ożenienia swojego syna Wacława z Podstoliną, a także naprawia mur. To tylko jeszcze bardziej denerwuje Cześnikiem, który postanawia zemścić się na znienawidzonym sąsiedzie. Obmyśla plan i zmusza syna Rejenta do pojęcia za żonę jego własnej córki Klary, jak się okazuje młodych już wcześniej łączyło uczucie i ślub był ich marzeniem. Zemsta Cześnika więc godzi oba rody i zakańcza ich konflikt.

Przejdź do pełnej wersji

Lektury, w których występuje motyw zemsty

Wszystkie motywy