Motyw cierpienia w literaturze

  Motyw cierpienia występuje w wielu dziełach literackich. W każdym z nich ma jednak inny charakter - psychiczny lub fizyczny( z miłości, z bólu, z samotności itd). Jeden z obrazów cierpienia został ukazany w księdze Hioba (Stary Testament), w której pobożny człowiek traci cały swój majątek. Mimo wielkiego, niewinnego cierpienia Hiob nie przestaje wierzyć w Boga. Za niezachwianą wiarę zostają mu przywrócone wszystkie utracone dobra. Do tego wątku nawiązuje wielu artystów z późniejszych epok, na przykład Jan Kochanowski. Według filozofii stoickiej człowiek powinien być obojętny na cierpienie i przyjmować je z "kamienną twarzą", natomiast epikurejczycy obawiali się bólu - aby go nie doświadczyć byli w stanie zrezygnować z różnego rodzaju przyjemności. Najbardziej obfita w motyw cierpienia jest literatura wojenna, w której znajdują się bezpośrednie opisy tragicznych wydarzeń. Ważnym pojęciem jest prometeizm, który nawiązuje do mitu o Prometeuszu. Wykradł on ogień Bogom i przekazał ludziom, za co przez wieczność orzeł wyjadał mu wciąż odrastającą wątrobę. Prometeusz jest alegorią cierpienia i poświęcenia. Bardzo podobnym sformułowaniem jest mesjanizm, który powstał w nawiązaniu do męk Chrystusa w imię ludzkości.

Motyw cierpienia – przykłady z lektur

Antygona

Sofokles

  Główna bohaterka Antygona postanawia sprzeciwić się rozkazom króla i pochować swojego brata Polinejkesa. Sama utrata członka rodziny jest dla niej bardzo bolesna, ale gdy zostaje przyłapana na próbie pochówku członka rodziny jej cierpienie staje się nie do wytrzymania - Antygona lamentuje i popełnia samobójstwo. W tym utworze cierpienie dotyka również innych bohaterów. Hajmon - syn Kreona zakochany w Antygonie, gdy dowiedział się o jej śmierci przebija się mieczem. Matka Hajmona nie wytrzymuje z rozpaczy i także popełnia samobójstwo. Kreon zostaje sam i doświadcza ogromnego cierpienia w postaci wyrzutów sumienia i samotności. Akcja całego dramatu jest oparta na bólu, który ciągnie się i przenosi na kolejnych bohaterów.

Zdążyć przed Panem Bogiem

Hanna Krall

  Powieść przedstawia dwa rodzaje cierpienia - fizyczne i psychiczne. Ludzie zamknięci w warszawskim getcie doświadczają głodu, chorób i okrutnej śmierci. Wszystko to jest przedstawione jako cierpienie bezsensowne, bezcelowe. Ból psychiczny natomiast spowodowany jest utratą bliskich osób, ale także zanikiem człowieczeństwa - brak szacunku wobec ludzi, traktowanie ich gorzej od zwierząt sprawia, że tracą oni chęć do życia i poczucie własnej wartości. Poza gettem toczy się normalne życie sprawiając, że zamknięci w nim ludzie czują się jak w klatce - odizolowani, gorsi, inni.

Dziady cz. II

Adam Mickiewicz

  W tym utworze cierpienie jest przedstawione jako konieczność. Dowodem na to są duchy dwóch dzieci Józio i Rózia. Umarły one bardzo młodo, w związku z tym nie miały jeszcze okazji, aby doświadczyć bólu. Nie mogą z tego powodu także trafić do nieba, dlatego proszą guślarza, aby dał im ziarenka gorczycy, dzięki którym będą mogły stanąć przed obliczem Boga. Zosia to dziewczyna, która miała za życia wielu adoratorów, jednak odtrącała ich i raniła. Gdy przybywa jako duch okazuje się, że nie może ona trafić do nieba. Guślarz przepowiada jej, że po odbyciu dwuletniej kary stanie przed obliczem Boga. W tym przypadku cierpienie jest czymś potrzebnym - pokutą, która ostatecznie oczyści Zosię z win.

Przejdź do pełnej wersji

Lektury, w których występuje motyw cierpienia

Wszystkie motywy