Antygona

Prolog

  Rzecz dzieje się przed dworem królewskim w Tebach. Antygona, córka Edypa, rozmawia ze swoją siostrą – Ismeną. Z ich dyskusji dowiadujemy się o wcześniejszych wydarzeniach. Po śmierci Edypa władzę w Tebach objął jego syn Eteokles, który wypędził swojego brata – Polinejkesa. Ten upomniał się o władzę i ruszył zbrojnie na Teby. W wyniku starcia obydwaj bracia zmarli. Antygonę doszły jednak nowe wieści, dlatego też szukała pretekstu do rozmowy z siostrą. Zgodnie z rozkazem króla Kreona Eteokles został uczczony bohaterskim pochówkiem jako obrońca narodu, Polinejkesowi zaś nie zorganizowano pogrzebu. Antygona mówi: Nieszczęsne zwłoki bez czci pozostały, / By nikt ich płakać, nikt grześć nie ważył; / Mają więc leżeć bez łez i bez grobu, / Na pastwę ptakom żarłocznym i strawę. Bohaterka tragedii nie może zaakceptować okrutnego nakazu króla (w wierzeniach Greków niepochowanie zmarłego skazywało go na wieczną tułaczkę oraz uniemożliwiało wejście do krainy zmarłych). Antygona prosi więc Ismenę o pomoc. Spotyka się jednak z odmową siostry, która – w obawie przed karą – wykazuje lojalność wobec władcy, tym samym zdradzając brata. Mimo to Antygona planuje pochować Polinejkesa. Ismena jednak prosi ją o ostrożność i niezdradzanie nikomu swoich planów.

Parodos

  Chór komentuje sytuację: wspomina o walce braci i zakazie pochowania Polinejkesa. Informuje również o tym, że Kreon zwołał radę starców na zebranie.

Epeisodion I

  Kreon ogłasza radzie starców zakaz pochówku Polinejkesa. Jeśli ktoś będzie się próbował dopuścić tego czynu, to zostanie skazany na śmierć. Nagle przybiega Strażnik z informacją, że ktoś pochował ciało zdrajcy. Zwłoki zostały symbolicznie przysypane cienką warstwą piasku. Strażnik podejrzewa, że jakieś nieczyste siły miały w tym swój udział, ponieważ znikoma ilość piasku wystarczyła, by uchronić ciało przed padlinożernym ptactwem i dzikimi zwierzętami. Władca jest wściekły i zaczyna podejrzewać Strażnika o dopuszczenie się tego haniebnego czynu. Mówi, że trzeba znaleźć osobę, która sprzeciwiła się jego rozkazowi.

Stasimon I

  Chór śpiewa pieśń na cześć człowieka ujarzmiającego przyrodę. Mimo że ludzie zadomowili się na świecie, to prędzej czy później będą musieli go opuścić, gdyż są śmiertelni. Chór porusza również problem stosunku człowieka do władzy – należy chwalić tych, którzy strzegą praw.

Epeisodion II

  Strażnik przyprowadza do króla Antygonę, którą przyłapał na tym, jak ponownie grzebała zwłoki brata. Okazuje się, że zaraz po rozmowie z Kreonem sługa udał się wraz z kompanami zabrać ziemię z trupa. Czekali w ukryciu na osobę, która przyjdzie grzebać ciało, i złapali Antygonę na gorącym uczynku. Bohaterka, zapytana przez króla, czy przyznaje się do winy, nie zamierza nawet kłamać. Co więcej, tłumaczy swoje zachowanie siostrzaną miłością. Kreon czuje się urażony tym, że kobieta zlekceważyła jego rozkaz, lecz ta mówi, że ważniejsze jest dla niej respektowanie boskich praw aniżeli ludzkich: Tak więc nie mierzi mnie śmierci ta groźba, / Lecz mierziłoby mnie braterskie ciało / Niepogrzebane.
  Kreon żąda, aby przyprowadzono do niego Ismenę, którą nazywa podstępnym wężem i posądza o pomoc siostrze. Gdy ta się pojawia, nie zaprzecza oskarżeniom. Chce wziąć część winy na siebie i umrzeć wraz z Antygoną, ponieważ nie wyobraża sobie bez niej życia. Ta z kolei się na to nie zgadza i twierdzi, że Ismena nie miała nic wspólnego z pochówkiem Polinejkesa. Ismena odwołuje się do związku siostry z synem Kreona – Hajmonem. Więc narzeczoną chcesz zabić ty syna? – pyta króla. Na władcy ten argument nie robi jednak żadnego wrażenia.

Stasimon II

  Chór ubolewa nad nieszczęściem rodu Labdakidów. Zauważa, że jedna tragedia wywołuje kolejną: Szczęśliwy, kogo w życiu klęski nie dosięgły, / Bo skoro bóg potrząśnie domowymi węgły, / Z jednego gromu cały szereg nieci, / Po ojcach godzi i w dzieci.

Antygona

  Główna bohaterka utworu. Wywodzi się z rodu Labdakidów. Jest córką Edypa i Jokasty, siostrą Ismeny, Eteoklesa i Polinejkesa, a także narzeczoną Hajmona. Cechuje ją miłość, niezłomność, zdecydowanie i religijność. Uznaje wyższość prawa boskiego nad ludzkim, jest gotowa na śmierć w imię obowiązków religijnych. Mimo zakazów postanawia pochować ciało brata. Kreon skazuje ją na śmierć poprzez zamknięcie w grobowcu. Zrozpaczona Antygona popełniła tam samobójstwo przez powieszenie.

Kreon

  Król Teb, brat Jokasty, wuj Antygony, ojciec Hajmona. Jest apodyktycznym władcą, który kieruje się wyłącznie zdrowym rozsądkiem. Uznaje wyższość władzy świeckiej nad prawami religijnymi. Jego pragnieniem jest bycie władcą sprawiedliwym i nieugiętym wobec wydawanych przez siebie rozkazów. Jego działania doprowadzają do kolejnych tragedii: śmierci Antygony, Hajomona i Eurydyki. Dopiero pod koniec akcji do Kreona dociera, na jakie nieszczęście skazał swoją rodzinę i samego siebie.

Ismena

  Siostra Antygony, siostrzenica Kreona. Boi się odpowiedzialności, jest wierna prawu. Pozostaje w cieniu siostry przez swój słabszy charakter. Z czasem jednak pragnie współdzielić winę z Antygoną. Ostatecznie zostaje uniewinniona przez Kreona.

Hajmon

  Narzeczony Antygony, syn Kreona i Eurydyki. Kocha Antygonę i broni ją przed ojcem. Reprezentuje myśli większości społeczeństwa. Gdy widzi zwłoki swojej ukochanej, postanawia popełnić samobójstwo, przebijając się sztyletem.

Strażnik

  Sługa Kreona, który informuje go o tym, że ktoś pogrzebał ciało Polinejkesa. Naraża się w ten sposób na gniew władcy i początkowo jest posądzany o uczynienie pochówku dla winnego. Strażnik, chcąc zmazać z siebie winę, nakrywa sprawczynię czynu, Antygonę, i wydaje w ręce władcy.

Tyrezjasz

  Wróżbita, który od lat służy dobrą radą dla króla. Jego przepowiednie zawsze się sprawdzały. Przybywa do Kreona, aby ostrzec go przed konsekwencjami jego zachowań. Początkowo władca się na niego złości, jednak ostatecznie idzie za radą wróżbity i próbuje naprawić swoje błędy.

Posłaniec

  Sługa króla, który rozmawia z Chórem, a następnie Eurydyką o tym, do czego doszło w grobowcu Antygony.

Posłaniec drugi

  Sługa króla, który przychodzi z informacją o tym, że Eurydyka się zabiła.

Chór

  Komentuje tok wydarzeń, zachowanie postaci dramatu, a także śpiewa pieśni do bogów. Chór pełni rolę uważnego obserwatora akcji tragedii.