Hymn do miłości ojczyzny

Streszczenie

  Utwór ten jest bardzo ważny dla epoki oświecenia, a na tyle krótki, że warto go tu przytoczyć i przeczytać w całości:

Święta miłości kochanej ojczyzny,
Czują cię tylko umysły poczciwe!
Dla ciebie zjadłe smakują trucizny,
Dla ciebie więzy, pęta niezelżywe.
Kształcisz kalectwo przez chwalebne blizny,
Gnieździsz w umyśle rozkoszy prawdziwe,
Byle cię można wspomóc, byle wspierać,
Nie żal żyć w nędzy, nie żal i umierać.

  Hymn rozpoczyna się apostrofą do miłości ojczyzny, która nazwana jest świętą. To określenie wskazuje, jak ważne i wysoko postawione w hierarchii wartości podmiotu lirycznego jest umiłowanie ojczyzny. Jego słowa skierowane są do tych, którzy prawdziwie kochają swój kraj. To celowy zabieg, aby pochwalić postawę prawdziwego patriotyzmu, który w rozumieniu osoby mówiącej wyraża się w gotowości do szlachetnego poświęcenia w imię ojczyzny.
  W wizji podmiotu lirycznego patriotyzm jest przede wszystkim łączony z cierpieniem i walką, a największym jego wyrazem byłaby ofiara z życia. Podmiot podkreśla jednocześnie, że tylko grupa osób o konkretnych cechach jest w stanie to zrozumieć i zdobyć się na taki akt miłości: Czują cię tylko umysły poczciwe! Dotyczy to osób, które kierują się w życiu konkretnymi wartościami i mają poszanowanie dla tradycji. Tym samym podmiot chce je wywyższyć i postawić za przykład do naśladowania.
  Później pojawia się anafora: Dla ciebie zjadłe smakują trucizny, / Dla ciebie więzy, pęta niezelżywe, czyli powtórzenie na początku wersu. To równocześnie wyliczenie, na co powinien być gotowy prawdziwy patriota. Później następuje personifikacja miłości ojczyzny wyrażona słowami: Kształcisz kalectwo przez chwalebne blizny. W dodatku wyrażenie „chwalebne blizny” jest oksymoronem, który jeszcze bardziej zwraca uwagę odbiorcy na wartość i podniosły charakter cierpienia dla ojczyzny. W kolejnym zdaniu: Gnieździsz w umyśle rozkoszy prawdziwe, pojawia się metafora sugerująca, że jeśli wykona się swój obowiązek względem ojczyzny, człowiek będzie się czuł spełniony.
  Na końcu pojawiają się powtórzenia: Byle cię można wspomóc, byle wspierać, / Nie żal żyć w nędzy, nie żal i umierać, co ma wzmocnić siłę przekazu utworu. Podmiot liryczny jasno podkreśla, co powinno przyświecać szlachetnemu Polakowi. Jego nadrzędnym celem powinna się stać pomoc ojczyźnie, napędzana miłością do niej, a wyrażona poświęceniem, cierpieniem, a jeśli zajdzie taka potrzeba, również ofiarą z życia.