Motyw ojczyzny w literaturze

Odprawa posłów greckich

Jan Kochanowski

  Jest to dramat patriotyczny. Autor krytykuje w nim funkcjonowanie państwa polskiego. Tak naprawdę obawia się on o przyszłość kraju, który za panowania Zygmunta Augusta jest osłabiony. Cechy króla posiada w utworze Priam, a Troja, to Polska. Przedstawiono zostaje w momencie upadku, którego winą jest zanik moralności elit rządzących. Dostają oni niejednokrotnie wskazówki jak mają rządzić od Jana z Czarnolasu. Patriotyzm jest widoczny także w słowach Antenora, który jest przeciwnikiem wojny, ale mówi, żeby w obliczu zagrożenia stanąć do walki i zaatakować zanim przeciwnik zrobi to pierwszy. Najważniejsze, aby wyzbyli się dbania o własne interesy i poświęcili się sprawom publicznym, dobrem ogółu. Kochanowski przewiduje upadek kraju. Dołożyć się do niego mają również młodzi szlachcice oddający się jedynie przyjemności. W parlamencie także nie dzieje się lepiej. Posłowie są przekupywani przez co każdy możny może ugrać coś dla siebie dzięki korupcji. Wady zostają ukazane w trosce o naród i z nadzieją na poprawę.

Konrad Wallenrod

Adam Mickiewicz

  Utwór o charakterze narodowo wyzwoleńczym. Bohaterem jest Litwin, porwany z kraju przez Krzyżaków. Został przez nich wychowany, ale nigdy nie zapomniał skąd pochodzi. Halban (wajdelota) podsycał w nim nie tylko patriotyzm, ale też chęć zemsty. Uciekł na Litwę, gdzie ułożył sobie życie, lecz nadciągała wojna z Krzyżakami, której tylko on mógł zapobiec. Wybrał miłość do ojczyzny i porzucił żonę przybierając fałszywe nazwisko. Przedostał się do zakonu i udawał sprzymierzeńca. Wiedział, że to jedyny sposób na wroga. Zdobywał uznanie, aby później pogrążyć zakon. Krzyżacy zaczęli domyślać się prawdy i kiedy ruszyli, żeby go zabić połknął truciznę. Poświęcił nie tylko rodzinę, ale i honor rycerski posługując się podstępem. Jednak zrobił to także dla dobra ojczyzny. Dzięki niemu Litwa wygrała z Zakonem Krzyżackim. Przepłacił życiem, zdawał sobie sprawę, że musiało do tego dojść.

Pan Tadeusz

Adam Mickiewicz

  Autor pokazuje naród polski jako taki, który ma głęboką tradycje, obyczaje oraz poczucie patriotyzmu. Polska pojawia się jako idealne miejsce, gdzie panuje szczęście oraz miłość do wszystkiego, co polskie. Obraz Soplicowa jest niezwykle szczegółowy i barwny. Wszystko, co się tam znajduje jest piękne i niepowtarzalne. W dworku znajduje się dużo symboli patriotyzmu jak np. zegar odgrywający „Mazurka Dąbrowskiego”, zastawa, portrety ważnych dla kraju ludzi. Pojawia się również nawiązanie do wydarzeń historycznych, zarówno tych dobrych jak i złych. Jankiel podczas koncertu nawiązuje do Konstytucji 3 Maja, a na zakończenie gra „Mazurek Dąbrowskiego”. Wywołuje tym nie tylko wzruszenie, ale także refleksje w słuchaczach. Mickiewicz przedstawił ukochany kraj w sposób wyidealizowany, aby pamięć o nim nie zgasła i pokrzepiała ludzi na emigracji.