Grób Agamemnona

  Utwór rozpoczyna się od obrazu podmiotu lirycznego schodzącego do grobowca w Mykenach, który należy do Agamemnona – legendarnego wodza greckiego. Panują tam cisza, mrok i ciężka atmosfera; wszystko – od wiatru przez dźwięki natury po świerszcze – przywołuje nastrój śmierci i zadumy nad przemijaniem, historią i losami wielkich cywilizacji. Podmiot mówi, że jego serce zasnęło, lecz śni, a to, co słyszy, to „pieśń ciszy”. W tym miejscu – pełnym majestatu, a zarazem zbrodni i pychy – odczuwa własną małość i staje się pokorny. Ten grób to nie tylko fizyczne miejsce, ale symbol dawnej wielkości, heroizmu i tragicznej historii.
  Z pozoru cichy i statyczny obraz grobowca staje się jednak tłem dla wybuchu emocji i snucia refleksji o Polsce. Podmiot porównuje kraj nad Wisłą do Grecji – ale nie tej dumnej i walecznej spod Termopil, lecz do upadłej i zniewolonej. Uważa, że sytuacja ojczyzny jest podobna do porażki Greków pod Cheroneą. Podmiot boleśnie przyznaje, że Polska nie dorasta do ideału bohaterstwa Greków spod Termopil. Gdyby miał przed nimi stanąć, nie potrafiłby spojrzeć im w oczy. Wstyd i świadomość klęski – nie tylko politycznej, ale duchowej – go paraliżują. Przez te słowa przemawia zarówno rozczarowanie, jak i wściekłość na naród, który sam siebie zdradził. To krzyk rozpaczy, a także próba przebudzenia sumienia Polaków.
  Na koniec podmiot uderza w ton najmocniejszej krytyki wobec Polski. Z rozpaczą i gniewem zarzuca jej, że dała się uwieść pustym gestom, powierzchownemu patriotyzmowi i tanim symbolom. Polska jest według niego krajem pozorów – dawniej była „pawiem i papugą narodów”, a dziś stała się „służebnicą cudzą”. Brakuje jej duchowej siły, wspólnoty i ofiarności. Podmiot wyraża się o niej gorzko i boleśnie – mówi, że „kat będzie rąbał jej cielsko”, dopóki ta nie wyzwoli się z własnych słabości i narodowego zakłamania. Tylko wtedy będzie mogła się odrodzić – naga, czysta, nieśmiertelna, jak posąg wykuty z jednej bryły, odporny na gromy. W przeszłości była próżna i zapatrzona w siebie, teraz zaś jest zniewolona – duchowo i politycznie. Poeta ukazuje ją jako naród, który zatracił zdolność samodzielnego myślenia, poddał się obcym wpływom i nie potrafi już odnaleźć własnej tożsamości.