Motyw patriotyzmu w literaturze

Kordian

Juliusz Słowacki

  Utwór powstał jako głos dyskusji na temat powstania listopadowego i jego klęsk. Ukazywał postawy patriotów, którzy gotowi byli ponieść śmierć za wolność ojczyzny oraz aktualną sytuację polityczną. Sługa Grzegorz wspomina o swoim koledze Kazimierzu, który po wzięciu w niewolę przez Rosjan, zbuntował się i stracił życie. Patriotyzm można dostrzec także w Kordianie, który dojrzewa. Z wrażliwego chłopaka cierpiącego na jaskółczy niepokój zmienia się w bohatera. Jego czyny i postawa są symbolem całego młodego pokolenia chcącego walczyć o niepodległość, a nawet oddać życie. Nie są jednak dojrzali politycznie. Kordian nie realizuje planów zabójstwa cara Mikołaja I. Ponosi klęskę. Z jednej strony autor oddaje hołd powstańcom, jednak z drugiej krytykuje ich za porywczość i jednostkowe poświęcenie, które nie przynosi krajowi korzyści.

Gloria victis

Eliza Orzeszkowa

  Autorka pisze o powstaniu styczniowym. Pokazany został heroizm polskiego powstańca. Przypomina wydarzenia, które niedawno się toczyły i powinny być ważne dla świadomości Polaków. Powstańcami byli głównie młodzi ludzie. Dokonywali dużo poświęceń i wyrzeczeń, aby walczyć z zaborcą. Przykładem jest Marian Tarłowski, fizycznie nie reprezentuje wzoru żołnierza. Mimo tego z własnej woli chce walczyć o ojczyznę i wykazuje się męstwem ratując życie generała Traugutta. Młodzi powstańcy przedstawieni zostali jako niewinne ofiary powstania. Kobieta dostrzega ich poświęcenie. Heroiczna walka o niepodległość narodu zostanie w tożsamości narodowej Polaków.

Konrad Wallenrod

Adam Mickiewicz

  Tytułowy bohater, to idealny przykład patrioty. Najważniejsza jest dla niego walka o niepodległość ojczyzny. Jako dziecko porwany przez Zakon Krzyżacki. Z pochodzenia był Litwinem. Patriotyzm pielęgnował w nim wajdelota - Halban. Nie zatracił poczucia narodowościowego, które było w nim rozbudzone do tego stopnia, że poświęcił swój honor rycerski oraz życie. Podejmował trudne decyzje i uknuł spisek. Porzucił dotychczasowe życie i przystąpił do walki. Nie znalazł szczęścia w domu, ponieważ to ojczyzna była najważniejsza. Patriotyzm wymaga wyrzeczeń, bólu jak i ofiar. Mickiewicz opisując jego losy nawiązał do tego, jak w rzeczywistości powinna wyglądać walka Polaków przeciw zaborcom. Dzięki Konradowi naród został wyzwolony.