Motyw kobiety w literaturze
Postać kobiety pojawia się już w opisie początku świata. Według Księgi Rodzaju Bóg stworzył ją z żebra Adama. Została przeznaczona na towarzyszkę mężczyzny. Jednak to również ona podała mu owoc z zakazanego drzewa. Po wygnaniu z rajskiego ogrodu, otrzymała proroctwo, że będzie rodziła w bólach. Przez wieki kobieta pełniła różne funkcje i role społeczne. Była inspiracją twórców. Pojawiała się w całej wspaniałości na obrazach, opiewano jej piękno w wierszach, była bohaterką wielu powieści i książek. W kulturze i sztuce jest ukazany cały wachlarz cech osobowości, charakterów i temperamentów kobiet. Nawet od najczulszej kochanki po najokrutniejszą zbrodniarkę.
Motyw kobiety – przykłady z lektur
Marta
Eliza Orzeszkowa
Z opowieści wyłania się obraz kobiety nieprzystosowanej do życia w społeczeństwie. Kiedy zostaje wdową, musi utrzymać nie tylko siebie, ale i małą córkę. Próbuje więc znaleźć pracę, jednak bezskutecznie, ponieważ nie miała właściwego wykształcenia. Poza tym, Marta żyje w tych czasach, w których większość zawodów jest zarezerwowana dla mężczyzn. Chwyta się różnych zajęć na krótko, bądź pozwala na wyzysk w pracy, aby tylko mieć pieniądze na przetrwanie. W ostateczności Marta posuwa się nawet do kradzieży. Powieść ukazuje trudną sytuację kobiet w XIX w. oraz początki ich emancypacji w Polsce.
Lalka
Bolesław Prus
Izabela Łęcka, do której wzdycha Wokulski, jest kobietą piękną, ale i bardzo próżną. Jej zachowanie jest egoistyczne. Patrzy na Wokulskiego tylko jak na doradcę finansowego. Wie, że nigdy nie będzie w stanie żywić do niego głębszych uczuć. Na oczach Stanisława flirtuje nawet z Kazimierzem Starskim. Mimo złej sytuacji finansowej, nie potrafi i nie chce rezygnować z przywilejów arystokracji. Nie mogłaby się upokorzyć. Lubi być podziwiana, nawet pracę dobroczynną traktuje jako możliwość pokazania się. Można ją nazwać tytułową lalką, gdyż jest bardzo powierzchowna. Podziw budzi tylko jej wygląd zewnętrzny.
Makbet
William Szekspir
Lady Makbet jest kobietą bezwzględną, a zarazem bardzo ambitną i konsekwentną w swoich działaniach. W dramacie widać, jak coraz bardziej zamienia się w osobę bez skrupułów. Popełnia z mężem wiele zbrodni, nawet sama go do nich nakłania. Podczas gdy Makbet zaczyna mieć omamy i wyrzuty sumienia, ona zachowuje zimną krew. W pewnym momencie nazywa nawet męża tchórzem. Snuje swój przebiegły plan i nie chce, aby ich okrutne czyny wyszły na jaw. Ma jasno wytyczony cel – uczynić Makbeta królem Szkocji. Kiedy w końcu tak się staje, jej mąż traci całą miłość do niej, dopiero wtedy Lady Makbet zaczyna mieć wyrzuty sumienia i omamy. Potęguje je obojętność męża. W końcu Lady nie wytrzymuje i popełnia samobójstwo.
Lektury, w których występuje motyw kobiety
LalkaBolesław Prus
MakbetWilliam Szekspir
Agnieszka Osiecka piosenkiAgnieszka Osiecka
Bajka o rybaku i złotej rybceAleksander Puszkin
Boska komediaDante Alighieri
ChłopiWładysław Stanisław Reymont
Cierpienia młodego WerteraJohann Wolfgang von Goethe
Droga donikądJózef Mackiewicz
Dziady IAdam Mickiewicz
Dziady IVAdam Mickiewicz
Dzieje Tristana i IzoldyNieznany, ale Joseph Bédier dokonał rekonstrukcji tekstu i opublikował go we współcześnie znanej formie
Ewa Demarczyk piosenkiEwa Demarczyk
GranicaZofia Nałkowska
HamletWilliam Szekspir
IliadaHomer
Jądro ciemnościJoseph Conrad
Kazimierz Przerwa-Tetmajer wierszeKazimierz Przerwa-Tetmajer
KopciuszekCharles Perrault
KrzyżacyHenryk Sienkiewicz
Ludzie bezdomniStefan Żeromski
MadameAntoni Libera
Mistrz i MałgorzataMichaił Bułhakow
Nad NiemnemEliza Orzeszkowa
Nie-Boska komediaZygmunt Krasiński
Odprawa posłów greckichJan Kochanowski
PamiętnikiJan Chryzostom Pasek
Quo VadisHenryk Sienkiewicz
RomantycznośćAdam Mickiewicz
SzewcyStanisław Ignacy Witkiewicz (Witkacy)
Śmierć PułkownikaAdam Mickiewicz
Świat zepsutyIgnacy Krasicki
TangoSławomir Mrożek
ZemstaAleksander Fredro
Żona modnaIgnacy Krasicki