Boska komedia

Krótkie

Piekło

  Dante zgubił się w lesie, z którego pomógł mu się wydostać Wirgiliusz. Okazało się, że przysłała go na ratunek Beatrycze, zmarła ukochana poety, która znajdowała się w Raju. By wrócić na Ziemię, Dante musiał najpierw odbyć podróż po zaświatach. Pierwsze było Piekło, mające kształt leja składającego się z dziewięciu kręgów. W Przedpiekle znajdowały się dusze nieprzyjęte ani do Piekła, ani do Raju, ponieważ nie były ani dobre, ani złe. Za rzeką Acheron, w pierwszym kręgu, Dante spotkał wielkie postacie historyczne, które nie zostały ochrzczone. W drugim wichrem karano pożądliwych. W trzecim w błocie grzęźli żarłoczni. W czwartym obrażali się wzajemnie skąpcy i marnotrawcy. W piątym ścierały się ze sobą dusze gniewne.
  By dostać się do szóstego kręgu, miasta Dis, wędrowcy musieli przeprawić się przez Styks. Tam, w płonących grobach, zamknięto heretyków. Siódmy krąg był podzielony na trzy części, gdzie przebywali ci, których gniew popchnął do następujących przestępstw – wobec innych ludzi (zabójcy i rozbójnicy), wobec siebie samych (samobójcy) oraz wobec Boga (bluźniercy, lichwiarze, homoseksualiści). W kręgu ósmym trzymano oszustów w dziesięciu oddziałach – osobno: uwodzicieli, pochlebców, kupczących urzędami kościelnymi, wróżbitów, łapowników, obłudników, złodziei, fałszywych doradców, siewców niezgody i fałszerzy. Zamrożone dno leja, czyli krąg dziewiąty, mieścił zdrajców w czterech nazwanych oddziałach. W Kainie karano zdrajców swoich krewnych, w Antenorze – ojczyzny, w Ptolomei – zdrajców przyjaciół, a w Judykce zamknięto zdrajców przeciwko swoim dobroczyńcom, w tym czterech największych przestępców: Lucyfera, Judasza, Brutusa i Kasjusza. Do Czyśćca Wirgiliusz i Dante dostali się przez środek Lucyfera.

Czyściec

  Czyściec, w którym dusze przygotowywały się na wejście do Raju, miał kształt góry utworzonej z siedmiu kół. Po rozmowie ze strażnikiem Katonem wędrowcy wraz ze świeżo przybyłymi duszami ruszyli w kierunku schodów, jednak do samej bramy poetę przeniosła we śnie święta Łucja. Tam anioł wyciął na czole Dantego litery „P”, symbolizujące siedem grzechów głównych, z których bohater oczyszczał się, pokonując drogę do Raju.
  W pierwszym kole dusze w ramach pokuty za pychę obarczono ciężkimi głazami. W drugim zawistni mieli zaszyte oczy. W trzecim gniewni przebywali w czarnym dymie. W czwartym pokutę za lenistwo stanowiło życie w wiecznym pędzie. W piątym przez skąpstwo duchy leżały przykute twarzami do ziemi. W szóstym żarłoków zgromadzono pod drzewem, z którego nie mogli jeść. Dusze pożądliwe w siódmym kręgu oczyszczano w płomieniach, przez które musiał także przejść Dante, by dostać się do Raju.
  Ostatni etap stanowił Ziemski Raj, do którego nie mógł już wejść Wirgiliusz, ponieważ przyszedł z Piekła. Najpierw przewodniczką poety została Matylda, a potem, otoczona świętymi i dziewicami, pojawiła się Beatrycze. Dante został obmyty w rzekach Lete i Eunoe, po czym u boku ukochanej rozpoczął podróż do Raju.

Raj

  Raj składał się z okrągłych stref wyznaczonych przez planety. Pierwszą był Księżyc, gdzie znajdowały się dusze tych, którzy nie dopełnili za życia ślubów. Dalej, na Merkurym, mieszkali ci, którzy za bardzo skupiali się na chwale ziemskiej. Na Wenus Dante spotkał dusze kochające. Na Słońcu rozmawiał z mędrcami i wielkimi teologami. Na Marsie, ułożeni w kształt krzyża, przebywali walczący w imię religii i Boga. Na Jowiszu dusze prawe przybrały postać orła i przemawiały jednym głosem. Na Saturnie dusze kontemplacyjne układały się w wysoką drabinę, prowadzącą do Nieba gwiazd stałych, w którym Dante podziwiał triumf Chrystusa i Maryi. W ostatniej strefie, Primum Mobile, znajdowały się hierarchie anielskie. W Niebie właściwym Dante ujrzał niebiańską różę błogosławionych, w której zasiadła Beatrycze, a nad nią istniała już tylko Trójca Święta.

Dante

  Główny bohater i narrator utworu, którego autor, sądząc po licznych szczegółach autobiograficznych, wykreował na swoje podobieństwo. W chwili rozpoczęcia wędrówki ma prawdopodobnie trzydzieści pięć lat. Poeta, odbywając podróż po zaświatach od Piekła do Raju, oczyszcza się, co pozwala mu dokonać odnowy moralnej. Podczas swojej wędrówki spotyka w różnych miejscach swoich znajomych i krewnych – jest to dla niego wydarzenie bardzo osobiste, pełne skrajnych emocji, od zachwytu po strach.

Wirgiliusz (Wergiliusz)

  Wzorowany na prawdziwej, historycznej postaci – rzymskim poecie, autorze „Eneidy”, który stanowił literacki wzór dla Dantego. Jest jego przewodnikiem po Piekle i Czyśćcu, wysłanym przez Beatrycze. Jako nieochrzczona dusza, która nie poznała w swoim życiu Chrystusa, nie może jednak wejść do Raju. Wirgiliusz przebywał razem z innymi starożytnymi bohaterami w pierwszym kręgu Piekła.

Beatrycze

  Również wzorowana na prawdziwej postaci, Beatrycze Portinari – zmarłej przedwcześnie ukochanej Dantego z młodzieńczych lat. Przeprowadza go przez Raj, stanowi symbol miłości i mądrości, w miarę trwania utworu staje się idealnym wizerunkiem istoty niebiańskiej. Ostatni raz Dante widzi ją w róży błogosławionych w Raju.

Święty Bernard z Clairvaux

  Postać, która również ma swój historyczny odpowiednik. To trzeci przewodnik Dantego, którego ten spotyka w sferze Primum Mobile i który prowadzi go aż do samej Trójcy Świętej.