Motyw domu w literaturze

Dom w literaturze to bardzo często wykorzystywany motyw. Nie jest on jednak w pełni jednoznaczny. Umiejętnie opisany pokazuje nie tylko dom w rozumieniu czterech ścian czy budynku mieszkalnego, ale może wskazywać na charakter jego mieszkańców, na relacje panujące między nimi, czy na ognisko domowe. Kształtuje osobowość człowieka i wartości, którymi ten kieruje się w dorosłym życiu. Dom w literaturze głównie dotyczy pozytywnych emocji takich jak radość, miłość, jest miejscem spokoju i poczucia bezpieczeństwa. Motyw ten wykorzystuje się do pokazania tradycji rodzinnych, narodowych, a także do kształtowania wzorców. W wielu dziełach dom przedstawiany jawi się jako paralela (synonim) ojczyzny, narodu. Aktualnie wielu autorów wykorzystuje dom do ukazania traum dziecięcych lat, czy też łączy motyw domu z motywem przemocy w rodzinie.

Motyw domu – przykłady z lektur

Przedwiośnie

Stefan Żeromski

W „Przedwiośniu” motyw domu ma ogromne znaczenie w zobrazowaniu mitu szklanych domów. Główny bohater – Cezary od ojca dowiaduje się o niezwykłych, nowoczesnych i funkcjonalnych szklanych domach, które znajdują się w Polsce. Domy te miały powstawać w kilka dni ze względu na łatwy montaż. Cezary zachwycony polską myślą techniczną spotyka ogromny zawód kiedy przekraczając granicę odkrywa, że jego schorowany ojciec kłamał. Szklane domy to symboliczne zobrazowanie marzeń Żeromskiego o nowej Polsce.

Pan Tadeusz

Adam Mickiewicz

W epopei narodowej Mickiewicz w szalenie piękny sposób ukazuje małą ojczyznę jaką jest szlachecki dworek. Tadeusz powraca do domu rodzinnego, w którym pielęgnuje się tradycje narodowe. Ze sposobu urządzenia budynku można wyczytać hołd złożony ojczyźnie – na ścianach znajdują się portrety Kościuszki i Rejtana, zegar kurantowy wygrywa melodię Mazurka Dąbrowskiego. Sędzia, który jest gospodarzem Soplicowa dba o to, aby w domu panowała staropolska gościnność i życzliwość. Brama prowadząca do dworku jest zawsze otwarta, zaprasza w gościnę. Mickiewicz stworzył Soplicowo jako wyraz miłości do ojczyzny i upamiętnienia polskiej kultury.

Odyseja

Homer

Odyseja opowiada o podróży powrotnej Odyseusza do Itaki. Król wraca po dwudziestu latach do ojczyzny i domu, w którym czeka na niego Penelopa – wierna żona. Pomimo wielu adoratorów starających się o miejsce u boku pięknej królowej, kobieta czekała na powrót Odyseusza. Czuła, że mąż żyje i wkrótce powróci do wspólnego domu. Homer opisując przygody Odyseusza przeżywane przez bohatera podczas trudnego powrotu do domu, podnosi rangę domu i wystawia mu godny podziwu pomnik. Dom to miejsce, do którego człowiek dąży za wszelką cenę. Penelopa jako strażniczka ogniska domowego i wierna żona wraz z Odyseuszem, który pomimo wielu przeciwności losu dociera w końcu do domu są godnym symbolem najwyższej wartości – rodziny. Dom w „Odysei” to również ojczyzna i sens życia bohatera.

Przejdź do pełnej wersji

Lektury, w których występuje motyw domu

Wszystkie motywy