Motyw pojedynku w literaturze

Iliada

Homer

  Pojedynek Achillesa z Hektorem to jedna z najsłynniejszych walk w historii literatury. Genezę pojedynku odnajdujemy w akcie zemsty po zabiciu swojego kuzyna. Achilles, porównywany do orła, z pomocą Ateny ciska kilkakrotnie włócznią w Hektora. Syn Priama jednak się nie poddaje, jest szybki i zwinny, więc udaje mu się unikać ciosów. Próbuje on również zrewanżować się i także atakuje. Jednak gdy pozostaje bez broni, Achilles wbija mu w gardło włócznię. Pojedynek kończy się wygraną Greka, który pomimo obietnicy nie chce oddać ciała Hektora zrozpaczonemu królowi Priamowi. Zwycięzca przywiązuje zwłoki do rydwanu i okrąża mury Troi, bezczeszcząc zmarłego rywala. Dopiero po tym okrutnym czynie pozwala oddać ciało Hektora rodzinie.

Dziady cz. III

Adam Mickiewicz

  Wielka Improwizacja to wprawdzie monolog, ale należy ją odczytywać jako walkę Konrada z Bogiem. Poeta pozwolił sobie na pełne pychy przyrównanie się do Prometeusza, który z miłości do ludzi, sprzeciwił się bogom. Prosił więc Stwórcę, aby ten użyczył mu swej władzy, by mógł bezinteresownie przywrócić narodowi wolność i szczęście. Bóg jednak nie odpowiadał Konradowi. Poeta obarczył go winą za wszystkie tragedie i zło na świecie. Ośmielił się przyrównać swoją rolę do roli Stwórcy, a wręcz stwierdził, że rządziłby światem lepiej niż sam Kreator. Według Konrada, jest on niemiłosiernym tyranem, który dał ludziom życie, a teraz zostawia ich bez pomocy i zsyła na nich różnego rodzaju troski.

Mitologia

Jan Parandowski

  Apollo, opiekun sztuki, wyzwał Marsjasza na pojedynek muzyczny. Atena z okazji walki podarowała Sylenowi instrument. Bóg natomiast grał na swojej słynnej lirze i pokazał jak piękne połączenie stanowi śpiew i muzyka. Dzięki temu wygrał, a po zwycięstwie przywiązał Marsjasza do drzewa i obdarł go ze skóry. Pojedynek ten, choć nie miał prowadzić do rozlewu krwi, skończył się w okrutny sposób.