Skąpiec

Akt I

  Harpagon – paryski bogacz, który trudni się lichwą, a także ojciec Elizy i Kleanta – to główny i zarazem tytułowy bohater utworu. Jego córka ukrywa przed nim swój związek z Walerym, który z chęci jak najczęstszego przebywania z Elizą zatrudnił się u Harpagona jako zarządca domu. Kleant również jest zakochany, a jego wybranką jest siostra Walerego – Marianna. Ubóstwo dziewczyny stawia ich związek w trudnej sytuacji, gdyż Harpagon nade wszystko ceni sobie majątek. Skąpiec jest tak mocno wyczulony na punkcie swoich pieniędzy, że nawet wyrzuca z domu służącego Strzałkę, niesłusznie oskarżając go o szpiegostwo i kradzież. Podejrzewa również, że lokaj mógł dowiedzieć się o miejscu, w którym Harpagon zakopał dziesięć tysięcy talarów odebranych poprzedniego dnia od dłużnika. Gdy Kleant i Eliza postanawiają poinformować ojca o swoich związkach, ten myśli, że przypadkiem usłyszeli o zakopanych pieniądzach. Skąpiec przekonuje ich, że jedynie marzy sobie o posiadaniu tak ogromnej sumy. Przy okazji obwinia Kleanta o kradzież i rozrzutność – w tym upatruje przyczyny swojej wyimaginowanej nędzy. Ponadto informuje swoje dzieci, że ożeni się z Marianną, natomiast Elizę wyda za swojego przyjaciela Anzelma, który nie oczekuje od niego, jako ojca dziewczyny, posagu. Rozpacz Elizy chciał złagodzić poparciem od Walerego. Ten zgadza się ze wszystkim, co wygłosił Harpagon, a później w ukryciu namawia Elizę, aby na razie nie przeciwstawiała się ojcu, a jedynie udawała chorobę, odwlekając tym sposobem ślub, który zaplanowano jeszcze na ten sam dzień.

Akt II

  Kleant prosi Strzałkę, aby ten znalazł mu lichwiarza, gdyż chciał wziąć pożyczkę i uciec z ukochaną od ojca. Kleant i Strzałka obserwują, jak Simon rozmawia z Harpagonem – okazuje się, że owym lichwiarzem jest główny bohater we własnej osobie. Między ojcem a synem wybucha awantura. Kleant zarzuca Harpagonowi trudnienie się niewłaściwą moralnie pracą, na co ojciec obwinia go o zaciąganie bardzo niekorzystnego dla siebie zobowiązania. Do Skąpca przychodzi kobieta, której ten zlecił negocjacje związane ze swoim ślubem. Frozyna twierdzi, że rozmowy przebiegły pozytywnie. Nie odpowiada jednak na pytania związane z kwestią posagu Marianny, podkreślając inne wspaniałe cechy kobiety. Harpagon decyduje się nie płacić Frozynie za usługę. Swatka jest zawiedziona i rozgniewana – liczy jednak, że uda jej się zdobyć pieniądze od matki Marianny.

Akt III

  Harpagon postanawia urządzić kolację z okazji przyjazdu przyszłej żony. Stawia jednak swojej służbie warunek niemożliwy do spełnienia: najlepiej, żeby przyjęcie zostało przygotowane bez wydawania pieniędzy. Kiedy Marianna pojawia się w posesji, jej oczom niespodziewanie ukazuje się Kleant. Do tej pory zakochani nie wiedzieli o swoim pochodzeniu, dziewczyna nie znała nawet imienia młodzieńca, toteż jest ogromnie zaskoczona jego obecnością. Dodatkowo kandydat na jej męża wydaje się Mariannie wręcz obrzydliwy i powoli zaczyna go nienawidzić. Frozyna pociesza ją, że Skąpiec jest już stary, schorowany i na pewno niedługo umrze, a wtedy nic nie będzie stało na przeszkodzie, aby ta wyszła za Kleanta. Po skończonym posiłku syn Harpagona obdarowuje Mariannę pierścieniem, podstępnie zdobytym od ojca, i wyznaje jej miłość, rzekomo w jego imieniu. Rozzłoszczony Skąpiec każe Waleremu pilnować Kleanta, gdyż sam ma w tej chwili do załatwienia ważny interes.

Harpagon (Skąpiec)

  Tytułowy bohater, ojciec Kleanta i Elizy, ma około sześćdziesięciu lat. Jest osobą zamożną, majątek zyskał, trudniąc się lichwą. Jego jedynym życiowym celem są pieniądze. Tylko one go inspirują i ekscytują. Pragnie cały czas je pomnażać, przez co zaniedbuje rodzinę. Jego czyny są nastawione wyłącznie na materialny zysk. Wydaje się, że tylko do pieniędzy potrafi żywić jakiekolwiek wyższe uczucia. One są jego namiętnością. Oszczędza przy każdej możliwej okazji, co tworzy komiczne sytuacje, takie jak pomysł odsyłania resztek jedzenia do sklepu. Miłość do złota przemienia go nie tylko w osobę egoistyczną i bezwzględną, ale również naiwną i dziecinną – chociażby daje się „ujarzmić” Anzelmowi obietnicą opłacenia wesel i kupna nowego ubrania.

Kleant

  Syn Harpagona, charakteryzuje go czułe serce. Pomagając chorej matce Marianny, odczuwa spełnienie. Dzięki wyszukanym słowom potrafi wyrazić swoje uczucia do ukochanej. Jest wykształcony, a ponadto obrotny, rezolutny, sprytny i zdolny do poświęceń. W sporach z Harpagonem potrafi być wybuchowy, ale nigdy nie zmienia swojego zdania. Walczy o Mariannę i ucieka się do różnych sposobów, żeby móc się z nią ożenić.

Marianna

  Córka Anzelma, wywodzi się z ubogiej rodziny, jest kobietą troskliwą i urodziwą. Z pomocą Kleanta zajmuje się chorą matką. Jest w nim zakochana, ale bierna w miłosnych dążeniach. Zniesmaczona Harpagonem bierze udział w spisku mającym na celu udaremnić plan jej małżeństwa ze Skąpcem.

Eliza

  Córka Harpagona. Cierpi, musząc ukrywać przed ojcem związek z Walerym. Jest miłą, ciepłą osobą i ofiarą katorżniczego skąpstwa Harpagona. Czuje się traktowana przez niego jak niepotrzebny w domu przedmiot. Niezbyt dobrze odnajduje się w potyczkach słownych. W kłótniach z ojcem brakuje jej inicjatywy i stanowczości.

Walery

  Syn Anzelma, miłość do Elizy inspiruje go do działania. Jest sprytny, zatrudnia się u jej ojca jako zarządca, stara się mu przypodobać w nadziei na zezwolenie na związek. Zdaje sobie sprawę, że nie ma na to dużych szans, więc wykazując się światłością umysłu, knuje spiski, aby dopiąć swego. Szczyci się swoim pochodzeniem (syn don Tomasza d’Alburciego).

Anzelm (don Tomasz d’Alburci)

  Mężczyzna w średnim wieku, znajomy Harpagona. Swoją prawdziwą tożsamość ujawnił w ostatnim akcie utworu – okazało się, że był ojcem Marianny i Walerego. Przed laty rozdzieliła ich katastrofa okrętu. Miał poślubić Elizę, jednak zrezygnował z tego pomysłu, kiedy dowiedział się, że ze wzajemnością kochała Walerego. Poparł też małżeństwo Marianny z Kleantem, oferując chciwemu Harpagonowi, że pokryje koszty obu wesel. Był przeciwieństwem Skąpca – mimo zamożności nie zależało mu na gromadzeniu bogactwa za wszelką cenę. Liczyła się dla niego rodzina i miłość.

Frozyna

  Pośredniczka między Marianną a Harpagonem. Czerpie materialne zyski ze swatania małżeństw. Kiedy nie otrzymała opłaty za usługę dla Harpagona, postanowiła pomóc związkowi Kleanta i Marianny.

Strzałka

  Służący Kleanta. Pomaga mu w wykonywaniu intryg przeciwko Harpagonowi.

Pozostałe osoby

  Simon – faktor, Jakub – kucharz i woźnica Harpagona, Pani Claude – gospodyni Harpagona, Źdźebełko i Szczygiełek – służący Harpagona, Komisarz i jego pomocnik