Motyw rycerza w literaturze
Każda epoka ma swoje wzorce osobowe, które propaguje. W średniowieczu na zachodzie Europy nastał rozkwit literatury rycerskiej. Miało to związek z licznym stanem rycerskim oraz wojnami z poganami. Wzorowy rycerz był odważny, waleczny, oddany Bogu i ojczyźnie. Przestrzegał zasad rycerskich, które były dla niego najważniejsze, by się nie zhańbić. Rycerze dokonywali chwalebnych czynów, walczyli ze złem i dla dobra innych. W ten sposób literatura miała uczyć, jak należy postępować.
Motyw rycerza – przykłady z lektur
Pieśń o Rolandzie
Autor nieznany
Hrabia Roland był dowódcą tylnej gwardii wojsk króla Karola Wielkiego. Zostali zaatakowani przez Saracenów w skutek zdrady Ganelona. Ronald był trzykrotnie namawiany przez Oliviera, aby wezwać pomoc. Mężczyzna odmawiał przez swój honor, który mu na to nie pozwalał. Kiedy się zdecydował, było już za późno. Karol po przybyciu na pole bitwy mógł jedynie pomścić poległych. Roland był wiernym obrońcą władzy, ojczyzny i wiary chrześcijańskiej. Wykazał się męstwem i honorem. Działał świadomy swoich czynów. Ani na chwilę nie przyszło mu do głowy by opuścić pole bitwy. Dumny ze swojej służby miał cierpienie w pogardzie. Śmierć Rolanda ma wyraz symboliczny. Kiedy umiera, po jego duszę Bóg wysyła Anioły, dzięki temu uznany zostaje za świętego.
Przemyślny szlachcic Don Kichote z Manczy
Miguel de Cervantes
Bohaterem utworu był prostoduszny szlachcic z La Manczy. Nazwany został Rycerzem smętnego oblicza. Po przeczytaniu ksiąg, w których byli opisani błędni rycerze walczący z olbrzymami i potworami w obronie pokrzywdzonych, rusza w świat, aby szukać przygód i walczyć ze złem. Hidalgo (odpowiednik biednego polskiego szlachcica) był ambitny i dumny z tego, skąd pochodzi. Doszedł do wniosku, że dla dobra kraju oraz sławy koniecznie powinien zostać błędnym rycerzem. Chciał narażać się na niebezpieczeństwo, naprawiać krzywdy świata i zdobyć sławę na wieki. Don Kichot miał wybrankę serca Dulcyneę z Toboso. Pomimo charakteryzacji, którą śmieszył ludzi robił swoje. Postanowił stoczyć nierówną walkę z wiatrakami wbrew temu co mówił jego wierny giermek – Sancho Pansa. Don Kichot został mitem literackim. Taki rycerz ma wybujałą wyobraźnię. Potrafi zastąpić hełm miską. Motyw rycerza został ukazany w krzywym zwierciadle.
Makbet
William Szekspir
Makbet był dowódcą armii króla Szkocji. Zawsze przestrzegał kodeksu rycerskiego jak i zasad moralnych. Na pierwszym miejscu, jak na rycerza przystało stawiał państwo i króla. Brał udział w wielu bitwach. Cechami jego charakteru była duma i heroizm. Wszystko zaczęło zmieniać się pod wpływem przepowiedni czarownic, które spotkał. Z prawego rycerza stał się leniwy, chciwy, zachłanny. Chciał, aby to, co powiedziały czarownice jak najszybciej się spełniło. Jego celem stało się zdobycie korony, przez to postanowił zabić króla Duncana. Zdawał sobie sprawę, że złamie kodeks rycerski i odczuje konsekwencje czynów. Żona podsycała go do zbrodni. Twierdziła, że powinien to zrobić z miłości do niej. Makbet w nieetyczny sposób zdobył tron przez co boi się o swój los. Zabija przy tym coraz więcej osób. Przekreślił swoją sławę i honor pociągając łańcuch zabójstw. Z prawdziwego rycerza stał się zabójcą postępującym wbrew wszelkim zasadom.
Lektury, w których występuje motyw rycerza
Pieśń o RolandzieAutor nieznany
MakbetWilliam Szekspir
Dzieje Tristana i IzoldyNieznany, ale Joseph Bédier dokonał rekonstrukcji tekstu i opublikował go we współcześnie znanej formie
Kronika polskaGall Anonim
KrzyżacyHenryk Sienkiewicz
LilijeAdam Mickiewicz
Śmierć PułkownikaAdam Mickiewicz