Motyw rewolucji w literaturze

Nie-Boska komedia

Zygmunt Krasiński

  Utwór jest podzielony na cztery części. W trzeciej i czwartej widać walkę pomiędzy arystokracją a przedstawicielami ludu pracy. W ten sposób autor przedstawił też swoje stanowisko wobec rewolucji. Ze względu na tradycję i poglądy swojej rodziny, Krasiński czuł respekt do arystokracji. Jednocześnie nie ukrywał niechęci do klasy mieszczańskiej. Wierzył, że to szlachcie uda się podtrzymać tradycyjny porządek i zostać przy władzy. Przedstawicielem takich poglądów w ,,Nie-Boskiej komedii” jest Hrabia Henryk. Nie bez powodu też taki tytuł utworu. Moment, kiedy Hrabia w przebraniu ogląda obóz rewolucjonistów, kojarzy się z wędrówką po piekle znaną z ,,Boskiej komedii” Dantego. W tym fragmencie buntownicy zostają napiętnowani ze względu na ich zamiłowanie do zabaw, pijatyk oraz rozwiązłość seksualną. Krasiński ukazuje ten obóz jako obraz moralnego upadku społeczeństwa. Sugeruje również, że przyłączenie się do rewolucji jest jednoznaczne z odejściem od Kościoła. Wielka Rewolucja Francuska jest tu kluczowym pojęciem, przez pryzmat którego należy odczytywać utwór.

Wesele

Stanisław Wyspiański

  Dramat traktuje zarówno o problemach teraźniejszości ówczesnych Polaków, jak i przeszłości, w tym rewolucji chłopskiej z 1846 r., zwanej rzezią galicyjską. Wtedy chłopi pod dowództwem Jakuba Szeli zbuntowali się przeciwko panom i ich władzy. Dopuścili się wielu krwawych czynów. Ścinali głowy szlachcie, podpalali dwory. W końcu ich działania objęły całą Galicję. Wtedy dopiero władze austriackie zaczęły interweniować. W dramacie jesteśmy świadkami widzenia Dziada, któremu ukazuje się duch Jakuba Szeli. Oznacza on brak pojednania między szlachtą a chłopstwem. Jednocześnie ma uświadomić czytelnikowi, że takie bratanie nigdy nie powinno nastąpić. Na weselu spotykają się dwie różne grupy społeczne, chłopi i inteligencja. W ich pamięci wciąż są żywe wydarzenia z 1846 r., a to sprawia, że nie potrafią się porozumieć.

Róża

Stefan Żeromski

  Akcja utworu rozgrywa się bezpośrednio po upadku rewolucji w 1905 r. Wtedy pojawił się problem porozumienia między fabrykantami a robotnikami. Autor opisuje dorobkiewiczów, którzy budowali fabryki dla zysku. Niestety także wśród robotników głos rozsądku nie znajduje posłuchu. Nie potrafią się zjednoczyć, aby razem walczyć w swojej sprawie. Tytułowa róża jest w dramacie symbolem męczeństwa rewolucjonistów. Tym samym autor wyraża swoją aprobatę dla rewolucji i roli literatury w walce wyzwoleńczej.