O smoku ze smoczej jamy
Wanda Chotomska
Czas akcji: Czasy króla Kraka, kiedy ludziom nie śniło się ani o chrzcie, ani o pisaniu
Miejsce akcji: Kraków
Gatunek literacki: Legenda, bajka
Epoka: Literatura współczesna po roku 1989
Motywy: miasta, króla, kruka, królewny, niebezpieczeństwa, smoka, odwagi, szewczyka, podstępu, rzeki
Streszczenie lektury „O smoku ze smoczej jamy”
Ludzie mówili, że nazwa „Kraków” pochodzi od Kraka – legendarnego władcy, który miał założyć gród nad Wisłą, u stóp wawelskiego wzgórza. Istnieje też ludowa opowieść, według której imię to zostało wybrane dzięki krukom kraczącym nad głowami ludzi w chwili wyboru władcy. Gdybano, że może nawet jeden z ptaków siedział na ramieniu przyszłego króla i najgłośniej ze wszystkich wykrzykiwał jego imię.
W dawnych czasach władcy nie mieli jeszcze chrztów ani przydomków jak późniejsi królowie, na przykład Władysław Łokietek czy Kazimierz Wielki. Czasy Kraka znamy jedynie z legend, nie z kronik czy dokumentów. Dlatego nie wszystko, co się o nim opowiada, musi być zgodne z faktami. Ale według podań to właśnie on założył gród pod wzgórzem, a na nim wybudował zamek, choć w rzeczywistości w tamtych czasach nie potrafiono jeszcze budować, a Krak tak naprawdę nie był królem, co najwyżej księciem czy kniaziem, władcą plemienia Wiślan. Skoro jednak w legendzie był i zamek, i król, to trzeba tak mówić.
Krak rządził sprawiedliwie, gród rozwijał się, mieszkańcy trudnili się handlem, rzemiosłem i pasterstwem. Król się ożenił i urodziły mu się dwie córki – kronikarz Wincenty Kadłubek napisał o jednej z nich, Wandzie, która skoczyła do Wisły, bo nie chciała wyjść za Niemca, ale bohaterka tej legendy nie skakała i wyszła za mąż.
Bohaterowie lektury „O smoku ze smoczej jamy”
Król Krak
Dobry i sprawiedliwy władca Krakowa. Według legendy jego imię zostało podpowiedziane przez kruki. Założył gród pod wzgórzem wawelskim, a na nim zbudował zamek. Za jego rządów w królestwie wiodło się dobrze. Jednak przez pojawienie się smoka mieszkańcy zaczęli się bać i buntować, żądając pozbycia się potwora. Król nie potrafił sam znaleźć rozwiązania, pomogła mu córka.
Kruk
Ptak króla Kraka. Według opowieści ludowych miał podpowiedzieć imię nowego władcy. Dużo krakał, a najczęściej było to przepowiednią nadejścia jakichś wydarzeń.
Królewna
Jedna z dwóch córek Kraka. Została przez niego zamknięta w komnacie, aby nie padła ofiarą smoka. W końcu się zdenerwowała, opuściła komnatę i oświadczyła, że wyjdzie za tego, kto pokona smoka.
