Motyw muzyki w literaturze

  Muzyka i słowo tworzą taki związek, którego początku istnienia dopatrywać można się już w antyku. Podczas wielu obrzędów, dźwięki instrumentów wyznaczały rytm recytacji poezji. Wtedy głównie służyły wychwalaniu i uwielbianiu bóstw lub Boga. Z czasem literatura i muzyka zaczęły się coraz bardziej przenikać poprzez zrytmizowanie tekstów np. w balladach, a szczyt osiągnęły w gatunkach scenicznych takich jak musical czy opera. Pewną trudność może stanowić przekładalność sztuk, czyli opisywanie wrażeń płynących z odsłuchu utworu muzycznego w dziele literackim. Stąd też wynika problem z przedstawieniem dźwięków na obrazach czy w poezji. Gra na instrumencie może służyć wyrażaniu emocji zarówno pozytywnych jak i negatywnych, może być wyznaniem miłości i wyrazem buntu. Dla wielu młodych ludzi muzyka to możliwość ukazania siebie i swoich uczuć. Słuchanie odpowiednich stylów muzycznych to również wyraz przynależności do grup społecznych.

Motyw muzyki – przykłady z lektur

Pan Tadeusz

Adam Mickiewicz

  Jankiel w finale epopei zostaje ubłagany przez Zosię, aby zagrać koncert podczas zaręcz dziewczyny z Tadeuszem. Występ stanowiło 5 części muzycznych: Polonez 3 Maja, Targowica, rzeź Pragi, utworzenie polskich legionów i Mazurek Dąbrowskiego. Koncert Jankiela interpretuje się jako przekrój polskiej historii, a ostatnia część ma dać słuchaczom nadzieję na wolność kraju. Muzyka jest tutaj kluczem do opowieści o dziejach narodu.

Fortepian Chopina

Cyprian Kamil Norwid

  Wiersz to bezpośredni zwrot do Fryderyka Chopina. Autor opisuje wygląd muzyka i upodabnia go do liry Orfeusza oraz rzeźby Pigmaliona. Norwid tworzy aluzję literacką do mitologii, aby uwypuklić fakt, że dorobek twórczości muzycznej Chopina staje się mitem i pomnikiem wystawionym na cześć wielkiego kompozytora. W kolejnych częściach pojawia się topos non omnis moriar. Norwid podkreśla, że nawet po śmierci Fryderyka jego sława i piękno twórczości będą trwały.

Janko Muzykant

Henryk Sienkiewicz

  Główny bohater – Janek jest zakochany w muzyce, czerpie z dźwięków motywację do pracy i życia. Niestety przez swoją pasję jest nierozumiany przez środowisko, które skazuje go na samotność. Ostatecznie chłopiec umiera i zabiera ze sobą swoje największe marzenie. W niebie Pan Bóg ma ofiarować mu skrzypce. Janek cieszy się, że nareszcie będzie mógł rozwijać swoją pasję.

Przejdź do pełnej wersji

Lektury, w których występuje motyw muzyki

Wszystkie motywy