Bogurodzica

Pierwsza część utworu

  W skład pierwszej i najstarszej części utworu wchodzą dwie zwrotki. W pierwszej z nich podmiot zbiorowy, który możemy utożsamić z wiernymi, zwraca się bezpośrednio (za pomocą apostrofy) do Maryi. Utwór jest formą modlitwy, w której wierzący, zgodnie ze średniowieczną zasadą hierarchizacji, czują się niegodni i nie mają odwagi, by upominać się o łaski bezpośrednio u samego Jezusa Chrystusa. Dlatego też zwracają się z prośbą o wstawiennictwo do Jego Matki.
  Ta część „Bogurodzicy” różni się od pozostałych układem wersyfikacyjnym i charakterem melodii. Zwrotka pierwsza liczy trzy wersy. Słowa, które się rymują często kończą się na samogłoskę – a: Bogurodzica – dziewica, syna – gospodzina, dlatego że w średniowieczu uważano je za najbardziej wartościowe. Na końcu każdej zwrotki znajduje się zapożyczone z greki wezwanie Kyrieleison, które oznacza Panie, zmiłuj się .
  W drugiej zwrotce wierni zwracają się już bezpośrednio do samego Chrystusa. Proszą Go o wysłuchanie ich modlitw, powołując się na wstawiennictwo św. Jana Chrzciciela. Cechą charakterystyczną tekstu jest stosowanie przez autora trybu rozkazującego. Zgodnie ze średniowieczną zasadą gradacji w pierwszej kolejności znajdziemy cztery prośby ogólne: usłysz, napełń, słysz, dać raczy, a następnie bardziej szczegółowe o dostatni pobyt na ziemi i wieczne miejsce w raju.
  Zwrotka druga ma sześć wersów, czyli jest dwukrotnie dłuższa od pierwszej i znajdziemy w niej również wiele powtórzeń. We fragmencie a dać raczy jegoż prosimy/a na świecie zbożny pobyt >użyto spójnika w dwóch różnych znaczeniach. Pierwszy oznacza - i, zaś drugi – a mianowicie. Synonimy obecne w wierszu powodują, że staje się on atrakcyjniejszy np. matka – Bogurodzica czy usłysz – słysz.